09

صرع در کودکان

صرع چه بیماری است؟

صرع نشانه‌ای است که می‌گوید تمام یا قسمتی از مغز کار خود را بخوبی انجام نمی‌دهد و به جرقه یا طوفان الکتریکی در مغز تشبیه می شود. وقتی تشنج بدون علت خاص (تب، مننژیت، افت قند خون، کاهش کلسیم خون، ضربه به سر، تومور مغزی و غیره) بروز کند و دو بار یا بیشتر تکرار شود، به آن صرع گفته می شود. پس بروز یک حمله تشنج بدون علت خاص صرع نمی باشد و حداقل دو حمله لازم است تا بگوییم کودک بیماری صرع دارد.

seizures

 بیماری صرع تا چه اندازه شایع دارند؟

بیش از یک درصد مردم برخی از انواع صرع را دارند یا در طول زندگی خواهند داشت. شیوع این بیماری در کشور عزیزمان ایران کمی بیشتر می باشد.

افراد مشهور مبتلا به صرع را می شناسید؟

– نویسنده معروف روس به نام داستایوفسکی

– فیلسوف نامدار، سقراط

– ناپلئون بناپارت

– مخترع دینامیک، آلفرد نوبل

– نقاش فرانسوی، ون سان ون گوک

– نویسنده روس، لئو تولستوی

علل ایجاد صرع چیست؟

علت بروز صرع هنوز بطور دقیق شناخته نشده است. بسیاری از علل بروز صرع اکتسابی از دوران بارداری و یا بعد از تولد است. مغز از زمانی که جنین در داخل شکم مادر است ممکن است دچار آسیب شود. مثلاً مادری باردار است و در معرض عفونت قرار می گیرد عفونت می تواند جنین را در معرض آسیب قرار دهد. برخی از افراد هم ساختمان مغزی طبیعی دارند ولی ژن های معیوب خاصی را در نقشه ی ژنتیک خود دارند که از والدین به آنها به ارث رسیده است و این ژنها موجب بروز تشنج صرعی می شوند.

2

آیا صرع همواره به یک شکل اتفاق می افتد؟

خیر، انواع مختلفی از صرع تاکنون شناخته و تعریف شده است. صرع بزرگ یا تونیک–کلونیک، صرع کوچک یا ابسانس، صرع موضعی یا پارشیال انواع عمده صرع هستند.

صرع بزرگ شایعترین نوع صرع بوده که با اختلال ناگهانی هوشیاری، انحراف چشم ها، قطع تنفس، سفتی و حرکات لرزشی اندامها و گاه بی اختیاری ادراری ظاهر می شود.

صرع کوچک در سنین مدرسه بسیار شایع است. کودک رنگ پریده شده چشمانش به یک نقطه خیره شده و از اطراف خود بی‌خبر است. مدت آن حتی امکان دارد بسیار کوتاه بوده و قابل رویت نباشد.
در صرع موضعی هوشیاری کودک حفظ می شود و معمولا ابتدا فقط یک اندام دچار حرکات غیرارادی می شود که ممکن است به اندامهای دیگر منتشر شود.

پزشک اعصاب کودکان چه اقداماتی را برای کودک مبتلا به صرع انجام می دهد؟

پزشک اعصاب کودکان ابتدا درباره شرح حال حملات تشنجی و گذشته کودک ازجمله دوران قبل و حین زایمان و سیر تکامل او  و نیز درباره سابقه خانوادگی اعضای فامیل می پرسد. سپس معاینه عصبی شامل رشد دور سر و میزان قدرت عضلات اندامها انجام خواهد شد. انجام نوار مغزی و تصویربرداری مغزی (ام آر آی ) برای کودک مبتلا به صرع ضروری است.

4

چه انواعی از صرع نیاز به درمان دارند؟

همه انواع صرع باید تحت درمان قرار گیرند. اصلی‌ترین درمان اختلال صرع دارویی است اما چنانچه علت زمینه‌ای وجود داشته باشد اول باید آن را بررسی کنیم.درمان صرع طولانی‌مدت، مداوم و منظم است.

تا چه زمانی باید دارودرمانی صرع ادامه یابد؟

حداقل دو سال از آخرین حمله تشنج صرعی درمان ادامه می یابد و در برخی موارد با تشخیص پزشک اعصاب کودکان نیاز است که مدتهای طولانی تری یا حتی مادام العمر بیمار دارو استفاده نماید.

در یک کودک صرعی چه عواملی باعث تشدید حملات می شود؟

عواملی مانند بی خوابی، گرسنگی طولانی، استرس، نور خصوصاً نورهای چشمک زن. برخی غذاهای به اصطلاح سرد و افزایش درجه حرارت بدن می تواند حملات صرع را افزایش دهند.

آیا کودک شما مبتلا به صرع است ؟

 ۱) کودک شما تا زمانی که پزشک اعصاب کودکان دستور دهد باید داروی ضد تشنج مصرف کند.
۲) هیچ گاه دارو را خود سرانه قطع نکنید یا مقدار آن را  کاهش ندهید
۳) در زمان انجام کارهای حساس مانند شنا یا استحمام حتما از نزدیک مراقب کودکتان باشید .
۴) در صورتی که کودکتان دچار حمله تشنج شد خونسردی خود را حفظ نمایید، او را به پهلو بخوابانید اطراف کودک را خلوت کنید و لباسهای تنگ یا زیور آلات را از گردن او باز کنید تا راحت تر نفس بکشد. در زمان تشنج هیچ ماده خوراکی یا آب را وارد دهان کودک نکنید و سریعا او را به بیمارستان برسانید.

۵) به طور کلی صرع بیماری درمان‌پذیر و خوش ‌خیم می ‌باشد و ترس جامعه از این بیماری ناآگاهانه می ‌باشد و اکثر کودکان دچار صرع تا آخر عمر ممکن است هیچ مشکلی نداشته باشند.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان فلوشیپ نوروماسکولار

10

تشنج کودکان

تشنج کودکان چیست؟

یکی از شایع ترین مشکلات مغز و اعصاب کودکان که در کودکان اتفاق می افتد و نگرانی بسیار شدیدی در والدین آنان ایجاد می کند، بروز تشنج کودکان است. تشنج یعنی اختلال موقتی در مغز که در اثر تخلیه الکتریکی غیرطبیعی در سلول های عصبی مغز به صورت ناگهانی بروز می کند.

09

علایم تشنج کودکان چیست؟

تشنج در کودکان ممکن است به صورت های زیر بروز کند:

۱) اختلال هوشیاری، یعنی اطرافیان رانشناسد و متوجه زمان ومکان نباشد، به صدازدن شما پاسخ ندهد یا بی هوش روی زمین بیفتد.

۲) انحراف چشم ها (سیاهی چشم) به سمت بالا، چپ یا راست و یا اینکه کودک برای چند لحظه به نقطه ای خیره شود.

۳) حرکات غیر ارادی در اعضای بدن کودک که ممکن است قسمتی از بدن یاتمام اعضا را درگیرکند. این حرکات بصورت سفتی اندام یا دست و پازدن یا حرکات لرزشی و تکان دهنده در یک و یا چند اندام اتفاق می افتد.

۴) ممکن است کودک در زمان حمله کنترل ادرار خود را از دست بدهد.

۵) گاه کودک دچار حرکات اتوماتیک وار و تکراری می شود یا اینکه یک منظره را به صورت توهم بینایی می بیند.

۶) گاهی تشنج بصورت تغییر ناگهانی رفتاری در کودکان نمایان می شود.

آیا تشنج کودکان علت خاصی دارد؟

در بیش از نیمی از موارد تشنج کودکان علت خاصی برای تشنج وجود ندارد و در بقیه موارد کاهش یا افزایش برخی مواد در خون مانند قند، کلسیم، منیزیم و… ، تب، عفونت مغزی، تومور مغزی، سکته مغزی، ضربه به سر، مسمومیت های دارویی و…می تواند دلیل آن باشد.

1

آیا هر نوع تشنجی به معنای صرع است؟

صرع به معنای  تکرار تشنج بدون وجود عامل محرک و اولیه است. مثلا در فردی که دچار تومور مغزی می شود، امکان دارد دچار تشنج تکرار شونده شود ولی در این حالت صرع کودکان نامیده نمی شود. تعریف دقیق از بیماری صرع اینکه وقتی تشنج در کودکان بدون علت خاص (تب، مننژیت، افت قند خون، کاهش کلسیم خون، ضربه به سر، تومور مغزی و عفونت مغزی) بروز کند و دو بار یا بیشتر تکرار شود، به آن صرع گفته می شود.

 تشنج کودکان ناشی از تب چیست؟

شایع ترین نوع تشنج در کودکان تشنج ناشی از تب می باشد که حدود پنج درصد کودکان را مبتلا می کند. تشنجی که‌ به‌ دنبال‌ بروز تب در ‌ شیرخواران‌ و کودکان‌ با سن شش ماه تا شش سال به‌ وجود می آید، تشنج ناشی از تب نامیده می شود.

4

در بیمار مبتلا به تشنج کودکان چه باید کرد؟

بعد از مشاهده تشنج در کودک ابتدا خونسرد باشید. کودک را به پهلو بخوابانید تا مسیر تنفسی اش باز باشد سعی نکنید چیزی در دهان شخص بگذارید. عموما مردم بر این باور اشتباه هستند که باید جسمی را در دهان بیمار گذاشت تا مانع گاز گرفتن زبان شود حال آنکه گذاشتن جسم در دهان فرد بعلت انقباض فک می تواند باعث شکستگی دندان شود. در بیشتر مواقع تشنجات بعد از چند دقیقه متوقف می‌شوند و بعد از آن یک دوره خواب و استراحت است. همزمان با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید تا بیمار را به بیمارستان منتقل نمایند.

9

ارزیابی و تشخیص تشنج کودکان چگونه است؟

هر کودک مبتلا به تشنج باید توسط فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان معاینه شود. در معاینه اولیه شرح حال دوران بارداری و زایمان، سیر تکامل کودک و سابقه خانوادگی جهت تعیین دلایل  فامیلی و حین بارداری کسب می شود. نمونه خون جهت بررسی میزان قند، کلسیم و  منیزیم بررسی می شود. سایر روش های تشخیصی از جمله بررسی تشخیصی نوار مغز و تصویر برداری مغزی نیز طبق صلاحدید و نظر پزشک اعصاب کودکان انجام خواهد شد.

10

روش درمان تشنج کودکان کدام است؟

اگر تشنج کودکان به یک علت خاص (تب، مننژیت، افت قند خون، کاهش کلسیم خون، ضربه به سر، تومور مغزی و غیره) باشد، درمان تشنج با رفع علت اولیه می باشد. در تشنج بدون علت اولیه که دو بار یا بیشتر اتفاق بیافتد، طبق نظر پزشک اعصاب کودکان از داروی ضد تشنج مانند فنوباربیتال، سدیم والپروات، کاربامازپین و… استفاده می شود.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان فلوشیپ نوروماسکولار 

5

تشنج با تب

تشنج چه تعریفی دارد؟

تشنج به صورت کاهش هوشیاری، برگشت چشم ها (سیاهی چشم) به بالا، چپ یا راست، سفتی بدن و اندام، قطع تنفس، علائم پرش اندام ها یا صورت و دفع ناخودآگاه ادرار یا مدفوع اتفاق می افتد. مدت زمان تشنج حداقل دو دقیقه طول می کشد و بعد از پایان تشنج کودک به خواب می رود.

2

تشنج ناشی از تب را می شناسید؟

تشنج ناشی از تب یعنی بروز حمله تشنج که‌ به‌ دنبال‌ بروز تب در ‌ شیرخواران‌ و کودکان‌ با سن شش ماه تا شش سال به‌ وجود می‌آید. البته علاوه بر این تعریف تب و تشنج به عنوان یک بیماری ژنتیک خوش خیم در صورتی است که عفونت مغزی مانند مننژیت نداشته باشد، میزان قند، کلسیم و الکترولیتهای خونی طبیعی باشد و سابقه تشنج بدون تب یا تشنج نوزادی نداشته باشد.

1

 

حین بروز تشنج با تب خونسرد باشید!

اگر کودک شما که تب دار است، تشنج کرده او را به یک پهلو خوابانده و سریعاً با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید و تا رسیدن پزشک سعی کنید خونسرد باشید و با یک اسفنج مرطوب به آب ولرم کودکتان را تن شویه نمایید .

حین وقوع تشنج با تب نگران نباشید!

تشنج ناشی از تب کوتاه مدت و یکبار در روز، معمولا خودبخود محدود می‌شوند و نیازی به درمان ندارند. اما اگر حمله تب و تشنج در این موارد که طولانی مدت بوده و بیشتر از ۱۵ دقیقه طول بکشد و یا اگر کودک کمتر از یک سال باشد، آزمایش مایع نخاعی برای بررسی وجود عفونت داخل مغزی (مننژیت) ضروری است.

8

همچنین اگر در فامیل درجه اول کودک مبتلا به تشنج ناشی از تب سابقه این مورد وجود دارد و یا اگر کودک تأخیر در تکامل کودک وجود دارد و یا  تأخیر تکلم دارد بررسی بیشتر ازجمله نوار مغز لازم است.

روش درمان و پیشگیری تشنج با تب چیست؟

برای جلوگیری از بروز تب و تشنج، در زمان بیماری تب‌دار از دیازپام خوراکی استفاده نمایید. قرص دیازپام بمدت دو روز از زمان شروع تب استفاده می شود.اگر پزشک اعصاب کودکان صلاح بداند، با مصرف روزانه داروهای فنوباربیتال و سدیم والپروآت نیز، بروز مجدد کاهش می‌یابد.

 11

آیا در آینده کودک مبتلا به تشنج با تب خطراتی وجود دارد؟

خطر اختلال رشدی یا اشکال در هوش کودک در کودکانی مبتلا به تشنج ناشی از تب بیش از همسالان آنها نیست. اکثریت کودکانی که این بیماری را دارند، در آینده هیچ مشکلی پیدا نمی‌کنند و تنها ۱ تا دو درصد ممکن است در آینده مبتلا به اختلال تشنج صرعی شوند.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان فلوشیپ نوروماسکولار