ضعف عضلانی در کودکان

بیماری SMA چیست؟

بیماری SMA

بیماری SMA، آتروفی عضلانی نخاعی و یک بیماری ژنتیکی ارثی می باشد.

در آتروفی عضلانی نخاعی براثر عدم شکل‌گیری کامل یک پروتئین در سلول‌های انسان، بعضی عصب‌های حرکتی قابلیت انجام فعالیت خود را ندارند و به همین دلیل عضلات فرد دچار اختلال می‌شود.این بیماری با از بین رفتنِ نورون‌های حرکتی و تحلیل‌ رفتن عضلات همراه است و اغلب باعث مرگ زودهنگام می‌گردد. همچنین این بیماری درجات متفاوتی داشته که همگی‌ تحلیل‌ عضلانی و اختلال در تحرک را به همراه دارد. در این بیماری، عضلات ران‌ها، بازو و ماهیچه‌های تنفسی، زودتر از بقیه قسمت ها درگیر می‌شوند.

ضعف عضلانی در کودکان

انواع بیماری SMA

این بیماری با شدت‌های مختلفی در نوزادان تا بالغین بروز می یابد. پزشکان فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان، انواع این بیماری را بر حسب سنِ شروع علائم یا بیشترین میزان دستیابی به تکامل حرکتی بر حسب نشانگرهای آن، به ۳ تا ۵ نوع تقسیم می‌کنند.

نوع صفر

نوع صفر این بیماری، در دوران جنینی به وجود آمده و جنین تکامل نیافته از بین می رود.

گاهی هم در نوزادانی دیده می‌شود که با وجود مراقب‌های شدید تنفسی، تنها چند هفته زنده می‌مانند. این نوع از بیماری را نباید با «آتروفی عضلانی نخاعی دیستال نوع ۱» اشتباه گرفت چرا که با وجود علائم و سیرِ مشابهی که با SMA دارد دارای علت ژنتیکی متفاوت است.

ضعف عضلانی در کودکان

نوع یک

نوع یک بیماری که شایع‌ترین و شدیدترین نوع آن است، فرد بیمار را در یک تا دو سال اول زندگی‌، دچار اختلال و عفونت تنفسی حاد می‌کند و معمولا ادامه حیات وی را به خطر می اندازد. کودکان مبتلا به این نوع از بیماری، در صورتی که از دستگاه تنفس مصنوعی برایشان استفاده نشود، معمولاً بیشتر از ۲ سال عمر نمی‌کنند و شکل های شدید بیماری، معمولا ظرف چند هفته باعث از بین رفتن نوزاد می شود.

در نوع یک، ممکن است کودک بیمار توانایی ثابت نگه داشتن سر خود و یا نشستن بدون کمک را داشته باشد. همچنین بیمار دارای پاها و بازوهایی سست است و دچار اختلال بلع است. این مورد می‌تواند دلیلی برای کاهش حرکات جنین و انقباضات آن در زمان تولد باشد.

نوع دو

نوع دو بیماری، کودکان ۶-۱۸ ماهه را درگیر می کند. علائم آن متوسط تا شدید بوده و معمولا پاها بیشتر از دست‌ها دچار مشکل می شوند. کودک ممکن است بدون نیاز به کمک قادر به نشستن، راه رفتن و ایستادن نباشد. در نوع دوم فرد برای سال‌های بیشتری می‌تواند به زندگی ادامه دهد، اما همیشه با مشکلات حرکتی و اختلالات عمده حرکتی مواجه می باشد.

ضعف عضلانی در کودکان

نوع سه

در نوع سوم این بیماری که خفیف‌تر است، فرد دچار محدودیت‌های حرکتی شده و ممکن است حتی اصلا شناسایی هم نشود.

علائم این نوع از بیماری، بین سنین ۲ الی ۱۷ سالگی آغاز می‌شود. این نوع از بیماری، خفیف‌ترین حالت آن است. کودک بدون نیاز به کمک، ایستاده و راه می‌رود اما امکان دارد در دویدن، بالا رفتن از پله‌ها و ایستادن بالای صندلی دچار مشکل شده و به مروز زمان به ویلچر نیاز پیدا کند.

نوع چهار

پس از بلوغ، نوع بالغین بیماری (که گاهی به آن SMA3 دیرهنگام هم می‌گویند) خود را معمولا  (بعد از ۳۰ سالگی) به‌صورتِ ضعفِ تدریجی عضلات نشان می‌دهد.

در نوع ۴ که بیشتر عضلات پروگزیمال اندام (بازوها و ران‌ها) را درگیر می‌کند، ممکن است فرد وابسته به صندلی چرخ‌دار شود.این فرم از اس‌ام‌ایکه در زمان بزرگسالی شروع می شود. ممکن است علائمی مانند ضعف عضلانی و مشکلات تنفسی داشته باشد.

نوزاد شیرخوار

علائم و نشانه‌ها

علام بیماری بر حسب نوع آن و مرحلهٔ درگیری بسیار متفاوت است اما در عین‌حال، این بیماری با علائم زیر مشخص است.

ضعف عضلانی، سستی و شُل‌بودن.

عدم توانایی در رسیدن به معیارهای طبیعی رشد و تکامل، اشکال در نشستن، ایستادن، راه‌رفتن.

در کودکان خردسال، وضعیت قورباغه‌ای هنگام نشستن (ران‌ها به طرفین باز، و زانوها خم).

از دست رفتنِ قدرت ماهیچه‌های تنفسی، سرفهٔ شُل، گریهٔ ضعیف (نوزادان)، تجمع ترشحات در گلو و ریه، تنفس سخت و با زحمتِ فراوان

بالاتنهٔ ناقوس‌مانند (که علتش استفادهٔ انحصاری از عضلات شکم برای تنفس است) در انواعِ خفیف‌تر بیماری

لرزش خفیف و موزون در زبان.

اشکال در مکیدن و قورت‌دادن.

محبت به کودکان

درمان

درمان قطعی برای بیماری SMA، پیدا نشده است اما می‌توان علائم را بهبود بخشید و به کودک کمک کرد تا زندگی طولانی‌تری داشته باشد. محققان در حال تلاش برای یافتن راه‌های جدید برای مبارزه و درمان بیماری اس ام ای هستند.

در دسامبر ۲۰۱۶ داروی نوسی‌نـِرسن به‌عنوان نخستین دارو برای درمان این بیماری مورد پذیرش واقع شد.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده

اختلال تکلم در کودکان

علت اختلال گفتاری در کودکان

علت اختلال گفتاری در کودکان

انسان از تکلم برای برقراری ارتباط با همنوعان خود استفاده
می کند. هر گونه اشکال در نحوه گفتار یا ناتوانی در بیان افکار یا درک گفته های
دیگران، می تواند موجب اختلال در روابط اجتماعی کودک شود.

اختلال در ارتباط

اختلال در ارتباط عبارت است از یک اختلال در توانایی
دریافت، فرستادن، تحلیل کردن و درک محتوا ی کلامی، غیرکلامی و سمبل های تصویری.
تکامل طبیعی ارتباطات نیازمند تعامل یک مکانیزم سالم با یک محیط مطلوب است. اجزا
یک مکانیزم سالم داشتن حساسیت شنوایی، درک ، هوش، عملکرد یکپارچه سیستم، مهارت حرکتی
و تعادل هیجانی می تواند باشد. محیط مطلوب محیطی است که فراهم کننده برخورد کافی
با زبان و تحریکات باشد و سبب تقویت تلاش های ارتباطی کودک شود و انتظارات مطابق
با سن تکاملی از کودک داشته باشد.

ارتباط سردرد با موبایل

اختلالات تکامل زبان

اختلالات تکامل زبان شایع ترین ناتوانی تکاملی است که در ۵
تا ۱۰ درصد از کودکان رخ می دهد. کودکان زبان را اوایل کودکی می آموزند و بعد از
آن، از زبان برای یادگیری استفاده می کنند. کودکان با اختلال زبان در معرض خطر
بالاتری برای اشکال در خواندن و نوشتن زبان در دوران مدرسه خواهند بود. این مشکلات
اغلب تا زمان نوجوانی و بزرگسالی باقی خواهند ماند. مداخله درمانی زودرس ممکن است
عواقب شدید ناتوانی های یادگیری در آینده را به حداقل برساند.

دو نوع اصلی اختلال در ارتباط کلامی عبارتند از اختلال در
گفتار و اختلال در زبان.

وسواس در کودکان

اختلالات گفتار

۱ اختلال در تولید
گفتار

اشکال در تولید صداهای گفتاری به علل مختلف می تواند رخ دهد
که در ذیل آورده شده است، اما در بیشتر کودکان با اختلال در آرتیکولیشن و صداشناسی
هیچ علت فیزیکی پیدا نمی شود.

الف) نقایص شنوایی

کودکان با نقص شنوایی در تمام پارامترهای گفتار مشکل دارند
نه فقط در آرتیکولیشن. این مشکلات گفتاری ناشی از محدودیت توانایی شنیدن تکلم و
دیگران و محدودیت در مانیتورینگ تولید گفتاری خود می باشد.

ب) مشکلات نورولوژیک

دیزآرتری و مشکلات گفتاری در اثر آسیب سیستم عصبی عضلانی
ناشی از سکته مغزی، تومور مغزی یا سایر ساختمان های یکسانی در تکلم و بلع دخالت
دارند. مدت ها قبل از اینکه کودک شروع به تکلم کند، ممکن است دیسفاژی وجود داشته
باشد که علائم آن به صورت بروز سرفه و حالت خفگی در موقع تغذیه شیرخواره، ناتوانی
در نگه داشتن ترشحات دهان، رگورژیتاسیون از بینی و بروز عفونت های رایج تنفسی است.

کودکی در چمن زار

ج) آپراکسی

وجود یک نقص در توانایی برنامه دادن به عضلات گفتاری برای
انتخاب، سازماندهی و شروع یک الگوی حرکتی آپراکسی نامیده می شود. به نظر می رسد که
منشا آن نورولوژیک باشد. اما اصطلاح دیگری به نام آپراکسی تکاملی گفتار نیز مورد
بحث قرار دارد.

د) اختلالات ساختمانی

شکاف لب و کام، گره زبان و برداشت جراحی کامل یا جزئی از
زبان نیز سبب نقص در گفتار می شود. نوک زبان باید قادر به حرکت آزادانه باشد اما
اندازه زبان زیاد مهم نیست. اصطلاح بیرون راندگی زبان به حرکات قدامی بیش از حد
معمول زبان موقع بلع یا گفتار اطلاق می شود که ممکن است سبب بد بسته شدن دهان و
اشکال در آرتیکولیشن شود.

۲ اختلال در روانی
گفتار

لکنت تکاملی معمولا بین سنین دو و پنج سال شروع می شود.
اگرچه علت آن ناشناخته است اما بروز فامیلی آن بالاست و در پسران بیشتر از دختران
رخ می دهد. مطالعه دوقلوها مطرح کننده وجود یک تعامل بین عوامل ژنتیک و محیطی در
بروز لکنت در افراد مستعد است. ۹ فرضیه موجود برای لکنت تکاملی شامل علل ساختمانی،
رفتاری و هیجانی است. مدل  ((توانانیی و
تقاضا)) بیان کننده آن است که وقتی توانایی کودک برای روانی گفتار کمتر از تقاضای
محیط برای انجام گفتار است لکنت ایجاد می شود. شیوع لکنت با منشا نورولوژیک بسیار
کمتر از لکنت تکاملی است و به علت تروما یا بیماری نورولوژیک رخ می دهد.

وسواس در کودکان

۳ اختلال در صوت

اختلالات صوت ناشی از تغییرات ارگانیک یا استفاده نادرست از
مکانیزم های صوتی هستند. کیفیت صوت نیز می تواند با کم شنوایی تغییر کند به علت
آنکه فرد نمی تواند صدای خود را مانیتور کند. ندول های صوتی در کودکان شایع تر از
بزرگسالان است. بیشتر مشکلات صوتی و حتی ندول های صوتی در اثر استفاده از کوشش و
قدرت زیاد موقع حرف زدن ایجاد می شود.

۴ اختلالات طنین

اختلالات طنین شامل دو گروه است: هیپرنازالیتی که در اثر شکاف در کام سخت یا نرم، شکاف زیرمخاطی، کافی نبودن طول کامو فلج یا ضعف کام ایجاد می شود و هیپونازالیتی که در اثر بزرگی آدنوئیدها یا پولیپ بینی ایجاد شده و سبب احتقان صوتی می شود.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

داروی دیازپام

داروی دیازپام

اشکال و دسته دارویی

دیازپام جز دسته داروهای مسکن و خواب آور محسوب می شود. معمولا این دارو توسط پزشک مغز و اعصاب کودکان به عنوان ضد اضطراب، ضد تشنج و حمله صرع یا شل کننده عضلانی برای کودکان تجویز می گردد. دیازپام برای درمان اختلالات خواب، سرگیجه، کزاز هم کاربرد دارد. دیازپام به شکل قرص ۲، ۵ و ۱۰ میلی گرم، شربت ۵ میلی گرم، ویال تزریقی ۱۰ میلی گرم و شیاف ۵ میلی گرم عرضه می شود. نام تجاری این دارو، زپادیک می باشد.

داروی دیازپام

راهنمایی های عمومی

در صورتی که بیمار به این دارو یا سایر بنزودیازپین ها، موارد دیگر از قبیل غذاها و رنگ ها حساسیت دارد باید با پزشک معالج مشورت شود.
در صورتی که بیمار سابقه مصرف داروهای دیگر به خصوص تضعیف کننده های سیستم عصبی مرکزی را داشته باشد باید حتما پزشک معالج را در جریان قرار داد.
در صورتی که بیمار سابقه تشنج یا حملات صرعی، اختلالات مغزی دارد باید حتما پیش از مصرف دارو، پزشک معالج مطلع گردد.
در صورتی که بیمار دچار انسداد مزمن و شدید تنفسی، نارسایی کلیوی و کبدی و آپنه تنفسی می باشد باید پزشک معالج را در جریان قرار داد.
دوره درمانی دارو به عنوان ضد تشنج حتما باید کامل شده و باید دقت شود که هیچ یک از نوبت های دارو فراموش نشود.
به منظور کاهش احتمال بروز عوارض مصرف این دارو باید به تدریج قطع شود.

عوارض داروی دیازپام

تداخلات دارویی

در صورت مصرف همزمان دیازپام با داروهایی چون فلووکسامین، آنتی اسیدها، ضد افسردگی های سه حلقه ای، کاربامازپین، سایمتیدین، اریترومایسین، فلوکستین، امپرازول، رانتیتیدین، کلوزاپین، داروهای کاهنده فشار خون، لوودوپا، ریفامپین، زیدوودین تداخل دارویی ایجاد می شود.

عوارض جانبی دارو

تزریق این دارو می تواند باعث بروز ایجاد ایست قلبی، حالت خفگی در برخی بیماران خصوصا افراد سالخورده یا بیماران دارای نارسایی یا مشکلات قلبی عروقی شود. تتزریق این دارو جهت آندوسکوپی از دهان می تواند باعث بروز سرفه، دپرسیون تنفسی، تنگی نفس، دم و بازدم سریع، اسپاسم ناگهانی حنجره و درد در گلو و سینه شود.
عوارض این دارو عبارتند از: فراموشی، اضطراب، تیرگی شعور، دپرسیون مغزی، تاکی کاردی و تپس سریع قلب، خواب آلودگی، منگی و گیجی، آتاکسی، اختلال در تکلم، یبوست، اسهال، خشکی دهان، سردرد، اسپاسم عضلانی، تهوع و استفراغ، مشکل در ادرار، لرزش یا خستگی یا ضعف غیر معمول.
عوارضی به ندرت امکان دارد مشاهده شوند عبارتند از: افکار غیرعادی به صورت دل خوشی بی اساس، عدم درک موقعیت مکانی و زمانی، واکنش های آلرژیک، تغییر رفتاری، آنمی، حرکات غیرارادی بدن، نارسایی کبدی، ضعف عضلانی، رفتار تهاجمی، بی خوابی، هیجان غیرعادی و تشنج در صورت تزریق دارو.
عوارضی که ممکن است در صورت قطع دارو بروز کند عبارتند از: بی خوابی، عصبانیت، تیرگی شعور، افزایش تعرق، تهوع و استفراغ، افزایش حساسیت به درد و یا لمس، حساسیت به صدا، تاکی کاردی و لرزش.

کشف-استعداد-کودک

مسمومیت دارویی

در صورت مصرف بیش از مقدار توصیه شده توسط پزشک و یا مشاهده هر چه سریع تر عوارض به شکل شدید و یا حالت کما، درمان متوقف و هر چه سریع تر مسموم را به بیمارستان رساند.

 

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان 

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

تاثیر خشونت بر فرزندان

شیوه های تربیتی فرزندان

پژوهشگران چهار نوع شیوه فرزند پروری را پیشنهاد داده اند ، عبارتند از :

۱-شیوه مستبدانه :در این شیوه خانواده سعی می کند کنترل بالا داشته باشد. در این خانواده محبت کمی وجود دارد .
۲-شیوه سهل گیرانه : در این شیوه خانواده اصلا کنترلی ندارد یا میزان کنترل کمی بر سایر اعضا دارد . در این خانواده محبت بسیار زیادی از خود بروز می دهند.
۳-شیوه طرد کننده : در این شیوه خانواده کنترل کمی بر اعضا دارد و میزان بروز محبت در این خانواده بسیار کم است .
۴ – شیوه مقتدرانه : در این شیوه کنترل زیادی بر اساس منطق وجود دارد . کهو میزان بروز محبت در این شیوه بسیار زیاد می باشد .

تربیت فرزندان

ویژگی های والدین شیوه فرزند پرور مستبدانه عبارتند از :

الف -این والدین به شدت سخت گیرند .
ب-این والدین به شدت به تنبیه به عنوان ابزار تاثیر گزار در تربیت اعتقاد دارند.
ج-این والدین همیشه به دنبال وضع قوانین و مقررات بسیار سخت و اجرای بی چون و چرا از طرف سایر اعضا هستند .
د- انتظارات بسیار غیر منطقی و غیر واقعی از فرزندان دارند .
ذ- بسیار عبوس و اکثرا بدون انعطافدر روابط خانواده و روابط اجتماعی هستند

ویژگی های والدین شیوه فرزند پرورآسان گیر

-دقیقا نقطه مقابل والدین سخت گیر والدین آسان گیر قرار دارند . این خانواده به شدت سهل گیرند به طوری که قانون در این خانواده معنی درستی ندارد و هر ج و مرج حرف اول را در این خانواده می زند .
-ارتباط بین والدین و فرزندان بسیار گرم و فراتر از حقیقت می باشد . حد و مرزی در این ارتباطات تعریف نشده است .
انتظارات از فرزندان بسیار کم هست و یا اصلا انتظاری تعریف نشده است.

تربیت فرزندان

والدین آسان گیر

ویژگی های والدین شیوه فرزند پروری طرد کننده :

در این خانواده هیچ قانون تربیتی خاصی وجود ندارد .
والدین جهت دور شدن از کودکاجازه هر کاری را به کودک می دهد .
ارتباط در این خانواده بسیار محدود است .
خیلی کم مراقب کودک خود هستند ،چون گاها دچار افسردگی و اعتیاد هستند.

فرزندان طرد شده

ویژگی های والدین شیوه فرزند پروری مقتدرانه

-در این نوع شیوه قوانین کاملا مشخص است و همه اعضا ی خانواده از دلیل وضع آن آگاهند .
-یکی از ویژگی های بسیار موثر این شیوه مراقبت بسیار زیاد اعضا از همدیگر می باشد . مخصوصا حمایت از کودکان
-انتظارات و اهداف کاملا واقعی و مشخص است.
-ارتباط با کودک متناسب با درک کودک می باشد.
حال با توجه به شناخت نسبی با انواع شیوه های فرزند پروری باید بدانیم که هر کدام از این شیوه ها چه تاثیراتی بر روان و رفتار کودکان می گذارند ؟

تربیت فرزندان

فرزندپروی مقتدرانه

در شیوه ی مستبدانه اطاعت محض و کورکورانه و بی چون و چرای کودک به دلیل ترس وعواقب تلخ ناشی از تنبیه می باشد ، نه شناخت و آگاهی ،این کودکان اصولا در خطر ابتلا به بیماری هایی نظیر اعتماد به نفس پایین ، وسواس اضطراب ، فوبیا ، پرخاشگری ، اختلالات هیجانی، اوتیسم و…. فرار دارند . ساده تر اینکه این کودکان در جمع قادر به اظهار نظر نیستند . بسیار هیجانی اند و سخت گیر و پرخاشگر.
در شیوه ی آسان گیر نیز کودکان بر خلاف ظاهر وشایند این شیوه بسیار آسیب پذیرند . چرا که از هیچ منبع قدرتی پیروی نمی کنند و تابع هیچ مقرراتی نبوده اند . از لحاظ شخصیتی و ساختار آن دچار آسیب های جدی می شوند . عزت نفس پایین ،عدم کنترل هیجانات و عدم بازداری رفتار از ویژگی های اصلی کودکان پرورش یافته در این شیوه ی فرزند پروری می باشد.
و اما شیوه ی فرزند پروری طرد کننده ، به دلیل کناره گیری والدین از کودکان و دوری آگاهانه تاثیرات بسیار عمیق و طولانی تر بر رفتار و روان کودکان باقی می گذارد . که زدودن این مشکلات از روان رنجیده بیمار کاری بس دشوار و زمان بر می باشد که چه بسا هیچ وقت نمیتوان انتظار داشت که بیمار مانند افراد عادی به روند طبیعی زندگی باز گردنند. افسردگی ، داشتن شخصیت اجتنابی و وسواس فراگیر از نمونه های بارز کودکان پرورش یافته در این مکتب هست.
و در شیوه ی مقتدرانه ، کودکان به خوبی رشد کرده و به خوبی فرایند عادی رشد را طی می کنند . و تبدیل به بزرگسالانی بتلنده و مسولیت پذیر می شوند..
و اما اینکه چه کنیم تا کودکانی بالنده و بدون مشکل داشته باشیم .
گاهی اولیا نمی دانند که کدام یک از شیوه های تربیتی مناسب برای رشد کودکان دلبندشان هست .به هر حال به کار گیری شیوه های درست تربیتی می تواند به رشد و شکوفایی کودکانمان کمک شایان و قابل توجهی بکند.

دکتر محمد کاظم بخشندهفوق تخصص مغز و اعصاب کودکان فلوشیپ نوروماسکولار از ژاپن

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

 

سندرم شیرخوار شل چیست؟

اختلالات موثر بر تاخیر در تکامل حرکتی کودکان (بخش اول)

سندروم گیلن باره

سندرم گیلن باره که با نام پلی نوروپاتی دمیلینیزان التهابی نیز شناخته می شود، یک بیماری خودایمنی است که با دمیلینه شدن اعصاب مشخص شده و باعث ضعف عضلانی می شود. این بیماری ممکن است در هر سنی اتفاق بیفتد، با این حال حدود یک سوم موارد در قبل از ۳ سالگی ایجاد می شود. نشانه های بیماری پیشرونده هستند و در عرض چند روز تا چند هفته وخیم می شوند.

علائم بیماری گیلن باره

درد (به خصوص در پشت و اندام های تحتانی) که نشانه ای مهم است و معمولا در کودکان از نظر دور می ماند.
ضعف قرینه عضلات (هر دو طرف بدن) یا از دست رفتن عملکرد (فلج).
آرفلکسی (از دست درفتن رفلکس های نورولوژیک یا رفلکس های کششی عضلات).
فلج بالارونده (از دست رفتن عملکرد عضله که در اندام های تحتانی شروع شده و به اندام های فوقانی گسترش می یابد).
آتاکسی (از دست رفتن هماهنگی حرکات).

گیلن باره

درمان بیماری گیلن باره

به محض تشخیص بیماری توسط پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان، کودک بیمار در بیمارستان بستری شده و درمان درد و سایر درمان های بالینی، دارویی و حمایتی آغاز می شود.
پس از درمان، موارد ذیل جهت پیشگیری از عوارض آغاز می شوند.
فیزیوتراپی و کاردرمانی: ورزش عضلات و مفاصل برای حفظ قابلیبت تحرک، اطمینان از وضعیت صحیح بدن و حمایت تنفسی و اداره کردن درد بیمار.
اداره کردن تغذیه: برقراری دریافت مناسب کالری برای جلوگیری از کاتابولیسم سریع عضلانی.
ادامه تحصیل: برقراری تحصیل در منزل، به خصوص در مورد کودکانی که برای مدت طولانی بستری هستند، ادامه تحصیل یک مداخله مهم محسوب می شود.

اقدامات اولیه هنگام تشنج

سکته

سکته، زمانی اتفاق می افتد که یک انسداد یا پارگی ناگهانی در شریانها یا وریدهای مغزی به وقوع پیوسته و سبب آسیب به سیستم عصبی مرکزی می شود. سکته در کودکان و شیرخواران نادر است؛ تشخیص اغلب به تاخیر افتاده یا از نظر دور می ماند. کودکان مبتلا به سکته عوامل خطر متفاوتی نسبت به بالغین دارند، همچنین نشانه های بالینی و پیش آگهی آنان نیز متفاوت است.

عوامل خطر سکته در شیرخواران و کودکان

بیماری های قلبی، ارثی یا اکتسابی
بیماری های متابولیک، خونی یا انعقادی (دیس لیپدمی ها، آنسفالوپاتی میتوکندریال، بیماری سلول داسی، لوسمی، کمبود آنتی ترومبین، کمبود پروتئین S و C و…
واسکولیت پس از عفونت (مننژیت، واریسلا، مایکوپلاسما)
واکنش ناخواسته دارویی
عوامل مادری

سندرم شیرخوار شل چیست؟

علائم سکته در کودکان

نشانه ها و علایم بالینی سکته در کودکان غیراختصاصی است و اغلب با علایم سایر اختلالات نورولوژیک و غیر مرتبط با CNS همپوشانی دارد. در کودکانی که هر کدام از موارد زیر را نشان دهند باید از نظر سکته مورد بررسی قرار گیرد:
وقوع ناگهانی ضعف، اختلال صحبت کردن یا بینایی
تشنج در دوران نوزادی یا پس از عمل جراحی قلب
کاهش سطح هوشیاری همراه با سردرد
نقایص نورولوژیک

درمان سکته در کودکان

از آنجا که هیچ استانداردی برای درمان در کودکان وجود ندارد، درمان بر اساس استانداردهای بالغین انجام می شود. پایه درمان، درمان اختلال زمینه ای است. آسپیرین بعنوان یک ضدانعقاد بطور وسیع استفاده می شود. حدود ۵۰ الی ۸۵ درصد کودکان مبتلا به سکته از ناتوانی های درازمدت رنج می برند مثل تشنج، مشکلاتی در حرکت، رفتار و یادگیری.

سندرم شیرخوار شل چیست؟

مداخلات زودرس در مبتلایان به سکته کمک می کند تا تحرک، تکلم و تفکر خود را بازیابند؛ با کاردرمانی و فیزیوتراپی، چالش های فیزیکی، ذهنی و شناختی انجام می شود؛ بنابراین، پیشنهاد می شود بازتوانی هرچه زودتر پس از وقوع سکته شروع شود. به علاوه، بازتوانی از سکته های بعدی پیشگیری کرده و از عوارض بیماری جلوگیری می کند. بر اساس گفته انجمن کاردرمانی آمریکا، شروع کاردرمانی در مراحل اولیه سکته منجر به بهبود سریع تر می شود. مداخلات متمرکز بر کمک به کودک در به دست آوردن مجدد استقلال در انجام فعالیت های روزمره و به دست آوردن مجدد مهارت هایی است که قبلا کسب کرده است. روش ارجح، رویکرد جامعه نگری است که در آن نیازها، محدودیت ها، خواسته ها، فعالیت ها و محیط زندگی بیمار مد نظر قرار گیرد. فیزیوتراپیست ها روی اندام درگیر تمرکز می کنند و به بیمار راه های جایگزین انجام کارها را یاد می دهند و بر اساس آن تمرینات ورزشی بعدی را ارائه می کنند. تجهیزات خانگی که می تواند به فرد جهت مراقبت از خود یاری برسانند توسط کاردرمان ها پیشنهاد می شود.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

 

روش کاهش تماشای تلویزیون در کودکان

روش کاهش تماشای تلویزیون در کودکان

آیا تلویزیون نگاه کردن در کودکان مهم است؟

یکی از مهمترین مشکلاتی
که بسیاری از والدین با آن روبرو هستند ، تماشای بیشتر از حد تلویزیون در کودکان
است . پیش از ورود به مدرسه کنترل بر روی رفتارهای کودک اسان تر بود تا زمانی که
آنها به مدرسه می روند ، زیرا وقتی در مدرسه با دوستان خود در مورد برنامه های
تلویزیونی صحبت می کنند ، اطلاعات ناقص و اشتباهات زیادی با یکدیگر تبادل می کنند
که مشکل تماشای بیش از حد تلویزیون در خانواده را دوچندان سخت تر می کند . هیچ
والدی مخالف تماشای تلویزیون برای کودکان نیست ، بلکه تنها مشکل بر روی میزان مدت
زمان تماشای آن با کودک اختلاف دارند که با روشهایی که در مورد آن بحث خواهیم کرد
میتوان میزان آن را کمتر از قبل کرد .

تلویزیون و کودکان

قبل از اینکه
مبحث را شروع کنیم ابتدا باید به مضرات و اسیبهایی که تلویزیون به کودک وارد می
کند را گوشزد کنیم ، آسیبهایی که در بعضی موارد جبران ناپذیر بوده و آینده کودک را
تحت تاثیر می گذارد ، مانند آسیبهای جدی به چشم که با از بین رفتن بافت چشم ،
ترمیمی در آن صورت نخواهد گرفت و ضعیف شدن تدریجی نمره چشم کودک را به همراه خواهد
داشت ، حال به آسیبهای دیگر تماشای بیش از حد تلویزیون خواهیم پرداخت .

اثرگذاری مشاهده بیش از حد تلویزیون بر روی کودکان

آسیب دیگری که بسیاری از خانواده ها را نگران کرده است ، بی تحرکی
کودکان هنگام تماشای تلویزیون هست ، یعنی با بیشتر شدن تعدادساعت تماشای تلویزیون
، میزان تحرک کودک به همان نسبت کمتر می شود ، حال به دنبال کاهش تحرک در کودک ،
آرام آرام کودک را به سمت کاهش سوخت و ساز بدن و در نهایت چاقی می بریم . طبق
تحقیقات دانشمندان کودکانی که روزانه ۴ ساعت تلویزیون تماشا می کنند ، ۴ برابر
بیشتر از کودکانی که روزانه ۲ ساعت تلویزیون تماشا می کنند چاق می شوند ، پس نتیجه
می گیریم هرچقدر تماشای تلویزیون بیشتر و تحرک کمتر شود ، احتمال چاقی بیشتر خواهد
شد .

روش کاهش تماشای تلویزیون در کودکان

ضمنا باید گفت که این کودکان که در معرض تماشای فیلم یا بازی های
کامپیوتری خشن و نامتناسب با سن خود هستند ، نه تنها در کودکی با اختلالات روانی
مواجه خواهند شد بلکه در آینده زندگی خود نیز با مشکلات بسیاری مواجه خواهند شد ،
مثلا کودکی که از تماشای صحنه های خطرناک فیلم مبتلا به شب ادراری یا ترس از
تاریکی شده است ، در ادامه اگر این اختلالات بدون درمان بمانند و به آن توجهی نشود
منجربه آسیب به سایر کارکردهای زندگی مثل مشکلات تحصیلی ، شغلی ، اجتماعی و …
خواهد شد .

آسیب جدی تماشای بیش از حد تلویزیون

اختلال
در تغذیه ، به هم ریختن وعده های غذایی

افت
تحصیلی و از دست دادن تمایل و انگیزه جهت انجام تکالیف

بی
مسئولیتی و اهمال کار شدن و تنبلی

آسیب
به بافت چشم ، تنبلی یا ضعف نمره

احساس
کوفتگی یا خسته شدن های طولانی و افراطی

پرخاشگری
و اضطراب و ترسهای مرضی بیش از حد

کاهش
میزان توجه و تمرکز در دخترها و بیشفعالی در پسران

روش کاهش تماشای تلویزیون در کودکان

فعالیت های لذت بخش رو جایگزین تلویزیون کنید

باید
به کودکان این حق را داد که هنگامی که وقت های اضافی و اصطلاحا وقت آزاد دارند به
تماشای تلویزیون بپردازند زیرا می گویند که حوصله مان سر رفته است و باید خودشان
را سرگرم کنند .

یکی
از بهترین تکنیکها برای پیشگیری ازتماشای بیشتر از اندازه در کودکان این است که کارهای
روزانه او را طبق برنامه مشخصی تنظیم کنید که بداند چه زمانهایی از روز به کدامیک
از فعالیتها باید بپردازد ، این کار موجب می شود که زمانهای خالی و آزاد کمتری
برای کودک بوجود بیاید ، به طور مثال میتوانید او را به کلاسهای آموزشی ببرید و
مدت زمانی را در آنجا سپری کند ، اولویت با کلاسهایی است که او خودش پیشنهاد می
دهد ، و در ادامه می توانید از دوستان همکلاسی در منزل دعوت کنید تا زمانهای خالی
دیگرش را نیز با آن پر کنید و میزان تمایل به تماشای تلویزیون در کودک را کمتر
کنید ، البته باید قبل از ورود دوستانش به او بگویید که زمانی که با دوستانش است
نمی تواند از تلویزیون استفاده کند و فقط باید به بازی با دوستانش بپردازد ، اگر
هم تماشای تلویزیون میخواهند به صورت محدود و زمان کوتاهی خواهد بود .

علائم بیش فعالی در کودکان

تماشای تلویزیون باید طبق برنامه
زمانی مشخص باشد

برای کاهش تماشای تلویزیون حتما از یک تایمر
استفاده کنید مثلا باید بداند که امروز می تواند ۲ تا نیم ساعت تلویزیون تماشا کند
و این خودش است که انتخاب می کند جدا جدا تماشا کند یا پشت سر هم ، قبل از تماشای
تلویزیون با او هماهنگ کنید که چه میزان می تواند از تلویزیون استفاده کند و پس از
اتمام زمان حتما تلویزیون خاموش می شود حتی اگر گریه کند و جیغ بکشد ، مقاوت شما
در برابر قشقرق های او رمز موفقیت شماست ، هرچقدر مقاوم تر باشید میزان موفقیت
بیشتر خواهد شد .

حواسش را پرت کنید ، کتاب خواندن ،
قصه گفتن و …

یکی دیگر از کاربردی ترین روشها خواندن کتابهایی
است که کودک دوست دارد ، که این روش را در زمانهایی که تمایل بیشتری دارد تا
تلویزیون ببیند می توانید استفاده کنید تا جایگزینی کتاب با تلویزیون صورت بگیرد ،
لازم به ذکر است .

اشتیاق در کودک

جایگزین تحرک آور داشته باشید ،
مثل بازی کردن

زمانهایی که کودم به سمت تلویزیون می رود را در
نظر داشته باشید و قبل از اینکه سمت تلویزیون برود ، بازی های جذاب و گروهی یا تک
نفره را به او پیشنهاد کنید تا بجای تلویزیون تماشا کردن به فعالیت دیگری بپردازد
و انرژی صرف کند و پیشنهاد و اولویت بازی ها باید به صورت گروهی و غیر رقابتی باشد
تا لذت بخش بودن آن بیشتر از برنده و بازنده شدن باشد .

تماشا کردن تلویزیون قبل از خواب ممنوع است

باید این موضوع به صورت قانون
تبدیل شود که هنگام بیدار شدن ابتدای صبح و بلافاصله تماشاکردن تلویزیون ممنوع و قدغن است ، لازم است برای کودک عادت های جذاب و جدید جایگزین تماشای بیش
از حد تلویزیون داشته باشید .

به طور مثال : می توانید صبح ها یک برنامه ی ورزشی یا صبحانه مفصل یا کمک کردن در تهیه صبحانه و … یا فعالیت لذت بخش دیگری برای فرزند خود در نظر بگیرید .

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

مغز و اعصاب کودکان

بیماری نیستاگاموس

بیماری نیستاگاموس چیست؟

نیستاگاموس یک بیماری شایع عصبی می باشد که باعث اختلال ریتمیک در حرکت چشم ها
می شود این بیماری دارای دو فاز می باشد فاز رفت و فاز برگشت ، حرکات غیر ارادی می
تواند بصورد افقی بصورت چپ یا راست و یا دورانی و چرخشی باشد این بیماری معمولا هر
دو چشم بیمار را گرفتار می کند و معمولا با تمرکز به یک نقطه خاص با عث تشدید این
اختلال می شود.

مغز و اعصاب کودکان

 بیماری نیستاگاموس بر چند نوع است؟

نیستاگاموس حرکتی

نیستاگموس حرکتی از سنین ۶ هفتگی در
نوزادان تا سه ماهگی شروع می شود. اعضاء دیگر خانواده ممکن است دچار حرکات چشمی
غیر طبیعی مشابهی نیز باشند، معمولاً حرکت افقی است.

غالباً نگاه کردن بسیار نزدیک به اشیاء
یا دیدن در جهت های غیر عادی از شدت نیستاگموس می کاهد و بینایی را بهبود می بخشد.
خوشبختانه حرکت چشم بیماران باعث دیدن متحرک اشیا نمی شود. با دور شدن اشیاء
بینایی ممکن است کاهش یابد اما با نزدیکی آنها بینایی تقریباً طبیعی است. معمولاً
هیچ گونه محدودیتی در پتانسیل یادگیری افراد مبتلا به نیستاگموس حرکتی وجود ندارد.

مغز و اعصاب کودکان

نیستاگاموس حسی

نیستاگموس حسی که با بینایی کاهش
یافته به هر دلیلی همراه می شود. نیستاگموس حسی معمولاً در سن ۶ تا ۸ هفتگی شروع
می شود. چشم ها متحرک به نظر می رسند و حرکت آنها گاه تند و گاه کند است. در اغلب
موارد چشم ها به طرف بالا می چرخند و پلک ها نیز ممکن است تکان بخورند. گاهی علت
کاهش. مسائل دیگری که به منجر به بیماری نیستاگاموس حسی می شوند ممکن است قابل
درمان نباشند. با این حال شناخت علت زمینه ای برای پیش بینی وضعیت کودک بیمار در
آینده از اهمیت ویژه ای برخوردار است

نیستاگاموس ارادی

این بیماری خطری زیادی برای بیمار ایجاد
نمی کند دلیل اغلب این نوع اختلال جلب توجه دیگران می باشد که در شاخه روانشناختی
مورد بررسی قرار می گیرد.

کشف استعداد در کودکان

روش های تشخیص بیماری نیستاگاموس

ارزیابی
کامل همکاری پزشکان با متخصصین سایر رشته‌ها بسیار حائز اهمیت است. معمولاً می‌توان
علت را تشخیص داد. عوامل مهم تشخیص به سن شروع، سابقه خانوادگی، ‌سلامتی عمومی
بیمار یا استفاده از داروهای ویژه بستگی دارد. چشم پزشک ممکن است نوع نیستاگموس، ‌سرعت
و جهت آن را بسنجد و مشکلات چشمی دیگر را همچون افتادگی پلک‌ها، کاتاراکت، بیماری شبکیه
یا عصب بینایی جستجو کند. آزمایشات خونی یا گرفتن عکس‌های ویژه می توانند در تشخیص
علت مفید باشند.

مغز و اعصاب کودکان

روش های درمان بیماری نیستاگاموس

درمان به وسیله عینک و وسایل نگه دارنده

در این روش به وسیله عینک و وسایل نگه دارنده جهت بهبودی وضعیت بینایی کودک مورد
استفاده قرار می گیرد

درمان به وسیله عمل جراحی

در این روش جهت اصلاح انحراف چشم کودک و
کاهش دامنه بیماری نیستاگاموس عمل جراحی صورت می گیرد.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان و فلوشیپ نوروماسکولار از ژاپن 

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

اختلال تکلم در کودکان

اختلال تکلم در کودک چیست؟

اختلال تکلم در کودک چیست؟

انسان از تکلم برای برقراری ارتباط با همنوعان خود استفاده
می کند. هر گونه اشکال در نحوه گفتار یا ناتوانی در بیان افکار یا درک گفته های
دیگران، می تواند موجب اختلال در روابط اجتماعی کودک شود.

اختلال در ارتباط

اختلال در ارتباط عبارت است از یک اختلال در توانایی
دریافت، فرستادن، تحلیل کردن و درک محتوا ی کلامی، غیرکلامی و سمبل های تصویری.
تکامل طبیعی ارتباطات نیازمند تعامل یک مکانیزم سالم با یک محیط مطلوب است. اجزا
یک مکانیزم سالم داشتن حساسیت شنوایی، درک ، هوش، عملکرد یکپارچه سیستم، مهارت حرکتی
و تعادل هیجانی می تواند باشد. محیط مطلوب محیطی است که فراهم کننده برخورد کافی
با زبان و تحریکات باشد و سبب تقویت تلاش های ارتباطی کودک شود و انتظارات مطابق
با سن تکاملی از کودک داشته باشد.

اختلال تکلم در کودکان

اختلالات تکامل زبان

اختلالات تکامل زبان شایع ترین ناتوانی تکاملی است که در ۵ تا ۱۰ درصد از کودکان رخ می دهد. کودکان زبان را اوایل کودکی می آموزند و بعد از آن، از زبان برای یادگیری استفاده می کنند. کودکان با اختلال زبان در معرض خطر بالاتری برای اشکال در خواندن و نوشتن زبان در دوران مدرسه خواهند بود. این مشکلات اغلب تا زمان نوجوانی و بزرگسالی باقی خواهند ماند. مراجعه زودرس به پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان و آغاز درمان ممکن است عواقب شدید ناتوانی های یادگیری در آینده را به حداقل برساند.

دو نوع اصلی اختلال در ارتباط کلامی عبارتند از اختلال در
گفتار و اختلال در زبان.

اختلال تکلم در کودکان

اختلالات گفتار

۱ اختلال در تولید
گفتار

اشکال در تولید صداهای گفتاری به علل مختلف می تواند رخ دهد
که در ذیل آورده شده است، اما در بیشتر کودکان با اختلال در آرتیکولیشن و صداشناسی
هیچ علت فیزیکی پیدا نمی شود.

الف) نقایص شنوایی

کودکان با نقص شنوایی در تمام پارامترهای گفتار مشکل دارند
نه فقط در آرتیکولیشن. این مشکلات گفتاری ناشی از محدودیت توانایی شنیدن تکلم و
دیگران و محدودیت در مانیتورینگ تولید گفتاری خود می باشد.

اختلال تکلم در کودکان

ب) مشکلات نورولوژیک

دیزآرتری و مشکلات گفتاری در اثر آسیب سیستم عصبی عضلانی ناشی از سکته مغزی، تومور مغزی یا سایر ساختمان های یکسانی در تکلم و بلع دخالت دارند. مدت ها قبل از اینکه کودک شروع به تکلم کند، ممکن است دیسفاژی وجود داشته باشد که علائم آن به صورت بروز سرفه و حالت خفگی در موقع تغذیه شیرخواره، ناتوانی در نگه داشتن ترشحات دهان، رگورژیتاسیون از بینی و بروز عفونت های رایج تنفسی است.

ج) آپراکسی

وجود یک نقص در توانایی برنامه دادن به عضلات گفتاری برای
انتخاب، سازماندهی و شروع یک الگوی حرکتی آپراکسی نامیده می شود. به نظر می رسد که
منشا آن نورولوژیک باشد. اما اصطلاح دیگری به نام آپراکسی تکاملی گفتار نیز مورد
بحث قرار دارد.

د) اختلالات ساختمانی

شکاف لب و کام، گره زبان و برداشت جراحی کامل یا جزئی از
زبان نیز سبب نقص در گفتار می شود. نوک زبان باید قادر به حرکت آزادانه باشد اما
اندازه زبان زیاد مهم نیست. اصطلاح بیرون راندگی زبان به حرکات قدامی بیش از حد
معمول زبان موقع بلع یا گفتار اطلاق می شود که ممکن است سبب بد بسته شدن دهان و
اشکال در آرتیکولیشن شود.

kidtopia

۲ اختلال در روانی
گفتار

لکنت تکاملی معمولا بین سنین دو و پنج سال شروع می شود. اگرچه علت آن ناشناخته است اما بروز فامیلی آن بالاست و در پسران بیشتر از دختران رخ می دهد. مطالعه دوقلوها مطرح کننده وجود یک تعامل بین عوامل ژنتیک و محیطی در بروز لکنت در افراد مستعد است. ۹ فرضیه موجود برای لکنت تکاملی شامل علل ساختمانی، رفتاری و هیجانی است. مدل  ((توانایی و تقاضا)) بیان کننده آن است که وقتی توانایی کودک برای روانی گفتار کمتر از تقاضای محیط برای انجام گفتار است لکنت ایجاد می شود. شیوع لکنت با منشا نورولوژیک بسیار کمتر از لکنت تکاملی است و به علت تروما یا بیماری نورولوژیک رخ می دهد.

۳ اختلال در صوت

اختلالات صوت ناشی از تغییرات ارگانیک یا استفاده نادرست از مکانیزم های صوتی هستند. کیفیت صوت نیز می تواند با کم شنوایی تغییر کند به علت آنکه فرد نمی تواند صدای خود را مانیتور کند. ندول های تارهای صوتی در کودکان شایع تر از بزرگسالان است. بیشتر مشکلات صوتی و حتی ندول های تارهای صوتی در اثر استفاده از کوشش و قدرت زیاد موقع حرف زدن ایجاد می شود.

۴ اختلالات طنین

اختلالات طنین شامل دو گروه است: هیپرنازالیتی که در اثر شکاف در کام سخت یا نرم، شکاف زیرمخاطی، کافی نبودن طول کامو فلج یا ضعف کام ایجاد می شود و هیپونازالیتی که در اثر بزرگی آدنوئیدها یا پولیپ بینی ایجاد شده و سبب احتقان صوتی می شود.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

سندرم داون در کودکان

انواع کم توانی ذهنی در کودکان

مقدمه

احتمالا اسم کم توانی ذهنی به گوشتان خورده باشد. همه ما در اطرافمان تاحدی با افراد کم توان ذهنی برخورد داشته ایم. کم توانی ذهنی که پیشتر به آن عقب ماندگی ذهنی گفته می شد، اختلالی مربوط به رشد هوش و رفتارهای انطباقی است که قبل از ۱۸ سالگی مشخص می شود و در مقاله «کم توانی ذهنی» به آن پرداخته ایم. این اختلال هم مانند بسیاری از اختلالات دیگر، انواع مختلفی دارد. راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانپزشکی-۵ (DSM-5)، این اختلال را بر اساس شدت آن به چند طبقه تقسیم می کند. قبل از اینکه با انواع کم توانی ذهنی آشنا شویم، لازم است مرور کوتاهی بر تعریف کم توانی ذهنی داشته باشیم.

کودکی در چمن زار

تعریف و علایم کم توانی ذهنی

کم توانی ذهنی دو علامت کلیدی دارد که باید قبل از ۱۸ سالگی در فرد بروز یافته باشد:

  • کارکرد ذهنی یا هوش پایین تر از میانگین جامعه: هوش به قابلیت کلی ذهن برای مواردی نظیر یادگیری و حل مساله گفته می شود که با تست های خاصی قابل اندازه گیری است. افراد کم توان ذهنی به خاطر پایین بودن بهره هوشی، در مسایلی مانند یادگیری، استدلال، درک مفاهیم انتزاعی، تصمیم گیری، قضاوت و… مشکل دارند و ضعیف تر از همسالان خودشان عمل می کنند.
  • رفتارهای سازشی یا انطباقی ضعیف: فرد کم توان ذهنی در مهارت های لازم برای زندگی روزمره مانند لباس پوشیدن، آماده کردن یک وعده غذایی، غذا خوردن، تمیز کردن محل سکونت، برقراری ارتباط موثر با دیگران و… ضعف دارد. به همین دلیل هر کدام از انواع کم توانی ذهنی درجاتی از وابستگی به دیگران را تجربه می کنند.

سندرم داون در کودکان

انواع کم توانی ذهنی بر اساس شدت آن

طبق جدیدترین سیستم تشخیصی اختلالات روانپزشکی یعنی DSM-5، درجات یا سطوح کم توانی ذهنی به صورت زیر بیان شده است:

  • کم توانی ذهنی خفیف
  • کم توانی ذهنی متوسط
  • کم توانی ذهنی شدید
  • کم توانی ذهنی عمیق
  • کم توانی ذهنی نامعین

در طبقه بندی جدید کم توانی ذهنی، به سطح کارکردهای انطباقی فرد بیشتر از بهره هوشی او توجه می شود ولی در ارزیابی ها هم چنان هوش مورد توجه است.

افراد دارای هوش مرزی یا گروه دیر آموز اصطلاحی است که قبلا برای توصیف افرادی با بهره هوشی (IQ) در محدوده ۷۰ الی ۸۰ به کار می‌رفت. یعنی افرادی که بهره هوشی پایینی دارند اما به سختی می توان آنها را کم توان ذهنی نامید. در DSM-5، دیر آموزی به صورت یک طبقه تشخیصی جداگانه وجود ندارد. بلکه از این اصطلاح به عنوان حالتی استفاده می شود که ممکن است کانون توجه بالینی باشد اما ملاک های خاصی برای آن ارائه نشده است.

کودک اوتیسمی در کنار والدین

کم توانی ذهنی خفیف

کم توانی ذهنی خفیف تقریبا ۸۵ درصد موارد کم توانی ذهنی را تشکیل میدهد.

افراد دارای کم توانی ذهنی خفیف در کودکی و سنین پیش از دبستان می توانند مهارت های اجتماعی و برقراری ارتباط را فرا بگیرند و در زمینه رشد حسی حرکتی حداقل کم توانی را دارند. به طور کلی کم توانی ذهنی خفیف تا بعد از کلاس اول یا دوم که نیازهای تحصیلی افزایش می‌یابد، شناسایی نمی شود.

این افراد در سنین مدرسه و نوجوانی اغلب تا کلاس ششم پیش می‌روند. در این بازه زمانی می توان با آموزش، این افراد را به سمت سازگاری اجتماعی هدایت کرد.

در بزرگسالی می توانند مهارت های اجتماعی و حرفه ای را که برای حداقل خودکفایی ضروری است یاد بگیرند. بسیاری از بزرگسالانی که به کم توانی ذهنی خفیف دچار هستند، تحت حمایت مناسب می‌توانند زندگی مستقلی داشته باشند و خانواده خود را اداره کنند. اما ممکن است تحت استرس های غیر عادی اجتماعی و اقتصادی احتیاج به کمک و راهنمایی پیدا کنند.

IQ برای کم توانی ذهنی با این سطح از کارکرد انطباقی، معمولا در محدوده ۵۰ تا ۷۰ است و علت اختصاصی آن اغلب پیدا نمی شود.

وسواس در کودکان

کم توانی ذهنی متوسط

این سطح از کم توانی ذهنی، حدود ۱۰ درصد موارد کم توانی ذهنی را تشکیل می‌دهد.

اکثر افراد دچار کم توانی ذهنی متوسط در کودکی و پیش از دبستان، زبان را در حدی متوسط می آموزند و می‌توانند در اوایل کودکی به میزان کافی با سایرین ارتباط برقرار کنند. در این کودکان در رشد حسی حرکتی تاخیر و کم توانی بیشتری مشاهده می شود و نیاز به سرپرستی و مراقبت در حدی متوسط دارند.

در سنین مدرسه و نوجوانی، این افراد از لحاظ تحصیلی دچار مشکل می شوند و اغلب نمی توانند بیش از کلاس دوم یا سوم پیش بروند. طی دوران نوجوانی مشکلات جامعه پذیری اغلب سبب انزوای این افراد می‌شود. به عبارتی، چون یادگرفتن عرف ها و ارزش های جامعه توسط این افراد مشکل است، جامعه نمی تواند به سادگی این افراد را برای بر عهده گرفتن نقش ها و مسئولیت ها آماده کند و در اینجا فراهم کردن حمایت و آموزش های اجتماعی و شغلی مفید خواهد بود.

افراد این دسته در دوران بزرگسالی، ممکن است بتوانند تحت نظارت مناسب به کارهای نیمه ماهر بپردازند و خرج خود را در آورند اما حتی تحت استرس اجتماعی و اقتصادی خفیف هم نیاز به راهنمایی و سرپرستی دارند.

IQ برای کم توانی ذهنی با این سطح از کارکرد انطباقی معمولا بین ۳۵ تا ۵۰ است.

سندرم شیرخوار شل چیست؟

کم توانی ذهنی شدید

افراد کم توان ذهنی شدید حدود ۴ درصد افراد دارای کم توانی ذهنی را شامل می‌شوند.

این افراد در کودکی رشد حرکتی بسیار ضعیفی دارند و از نظر گفتاری هم، حداقل تکلم را دارند ولی ممکن است مهارت های ارتباطی ساده را فراگیرند و اغلب می توانند بشمارند و کلماتی را که برای عملکرد آنها اهمیت حیاتی دارد، شناسایی کنند.

در نوجوانی اغلب می توانند در سطحی ابتدایی صحبت کرده و ارتباط برقرار کنند. در این سنین می توان عادات سالم و مسایل بهداشتی را به آنها آموزش داد اما قادر به یادگیری شغل و حرفه نیستند.

این افراد در دوران بزرگسالی ممکن است با شرایط زندگی تحت نظارت مثل خانه های گروهی بتوانند سازگاری پیدا کنند و مهارت های مراقبت از خود را بیاموزند. همچنین تحت سرپرستی و نظارت کامل می توانند به طور نسبی در امرار معاش و یک حرفه ساده کمک کنند.

IQ در افراد دارای این سطح از کارکرد انطباقی معمولا بین ۲۰ تا ۳۵ است. در این گروه احتمال یافتن علت کم توانی ذهنی بیش از انواع خفیف‌تر کم توانی ذهنی است.

ارتباط موبایل با سردرد

کم توانی ذهنی عمیق

کم توانی ذهنی عمیق حدود ۱ تا ۲ درصد موارد کم توانی ذهنی را تشکیل می‌دهد.

این افراد در کودکی تاخیر و کم توانی بسیار شدید در حیطه رشد حسی حرکتی دارند. به کودکان دچار این نوع کم توانی، می توان برخی مهارت های مراقبت از خود را آموزش داد. این کودکان تحت آموزش های مناسب، ممکن است بیاموزند که نیازهای خود را بیان کنند ولی مراقبت پرستاری و حمایت مستمر برای این کودکان ضروری است.

در نوجوانی تا حدودی رشد حرکتی کسب می کنند و ممکن است به حداقل آموزش در زمینه خودیاری و مراقبت از خود واکنش مثبت نشان دهند.

این افراد در دوران بزرگسالی تا حدودی به رشد حرکتی و کلامی بیشتری می رسند. ممکن است قدرت مراقبت از خود را به طور خیلی محدود بدست آورند ولی همچنان نیازمند پرستاری هستند.

IQ در افراد دارای این سطح کارکرد انطباقی معمولا کمتر از ۲۰ است. در اکثر افرادی که دچار کم توانی ذهنی عمیق هستند، علت کم توانی قابل شناسایی است.

 

اختلال تکلم در کودکان

کم توانی ذهنی نامعین

سیستم جدید طبقه بندی اختلالات روانپزشکی، کم توانی ذهنی نامعین را برای افراد بالای ۵ ساله به کار برده است که قویا مشکوک به کم توانی ذهنی هستند اما ارزیابی آنها دشوار است.

افراد دارای این تشخیص ممکن است نقایص جسمانی یا حسی نظیر نابینایی، ناشنوایی نیز همراه با کم توانی ذهنی داشته باشند یا همزمان دچار اختلال روانی باشند. همین امر اجرای ابزارهای ارزیابی معمول را برای تعیین کارکرد انطباقی و هوش آنها دشوار می سازد.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

 

پرورش اعتماد به نفس در کودکان

سلول درمانی در بیماری های مغز و اعصاب کودکان

سلول درمانی و بیماری های مغز و اعصاب

سلول درمانی امیدهای تازه ای را در جهت ترمیم بافت های آسیب دیده فراهم کرده است . امروز، دانشمندان در سراسر جهان با انجام تحقیقات سلولی و کارآزمایی های بالینی در زمینه سلول درمانی، با افزایش درک از بدن انسان و یافتن راهکارهای موثر و کارآمد جهت درمان بیماری های جدید کمک شایانی به مردم جهان می کنند.

سلول درمانی چیست؟

یکی از پیشرفت های موثر در علم پزشکی بهره گیری از سلول بنیادی در درمان بیماران به خصوص بیماران صعب العلاج است.امروزه سلول درمانی به عنوان یکی از شایع ترین درمان های نوید دهنده برای بیماران دارای ضعف عصبی عضلانی توسط برخی از پزشکان فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان و بیماری های نورورماسکولار مطرح است. سلول های بنیادی با ویژگی های خاصی شناخته می شوند که ابتدایی ترین آن توان تکثیر خود به صورت تمایز نیافته به میزان بالا و ویژگی دوم توان تمایز به سول های رده های مختلف است. سلول های بنیادی وظیفه تکامل و حفظ بافت ها و اندام های مختلف را برعهده دارند.

تصمیم گیری در کودکان

انواع سلول های بنیادی

سلول های بنیادی براساس توان تمایزی به چند شاخه تقسیم می شوند:

pluripotent مانند سلول های بنیادی جنینی(ESC ) و پرتوان آلقایی (iPS) که توان تمایز به همه رده های سلولی را دارند.

multipotent که توان تمایز به سلول های همان رده و unipotent که فقط به یک سلول تمایز می یابند.

سلول های بنیادی از نظر استحصال هم معمولا به دونوع جنینی و بالغین تقسیم می شوند. استفاده از سلول های بنیادی برای درمان بیماری های مختلف از قبیل سکته مغزی، ALS ،آسیب نخاعی ، MS ، پارکینسون ، آلزایمر و سکته قلبی استفاده شده است و در موارد هم منجر به صدور مجوز درمان شده است. البته نقش درمانی سلول های بنیادی فقط از طریق تمایز مستقیم سلول به بافت هدف ایجاد نمی شود و فاکتور های رشد و ضد التهابی آزاد شده از آنها نقش بسزایی در حفظ سلول ها بخصوص نورون ها دارد.

چه نوع از سلول درمانی در بیماری مغز و اعصاب کودکان اثر بهتر و عارضه کمتری دارد؟

سلول های بنیادی مزانشیمی MSC سلول های غیر هماتوپوییتیک، چند توان ، تمایز نیافته و از نظر ظاهری شبیه فیبروبالست هستند که تقریبا درهمه بافت های بدن وجود دارند و توانایی تمایز به سلول های رده مزانشیمی و غیر مزانشیمی از قبیل میوبالست را دارند. سلول های بنیادی مزانشیمی به طور گسترده ای در تمام بافت های بدن پراکنده هستند و می توانند در تداوم سلامت و عمکرد بافت ها و ترمیم آنها دخیل باشند. همچنین در واکنش های هموستاز و پاسخ های ایمنی سهیم هستند. سلول های بنیادی مزانشیمی دارای تفاوت های زیادی با بقیه سلول های بنیادی بالغین هستند به این صورت که آنها نه تنها قادرند به سلول های رده مزانشیمی تمایز پیدا کنند بلکه می توانند به سلول های تمایز یافته از بقیه رده های جنینی مانند مغز استخوان، عضله، کبد، ریه و پوست نیز تمایز یابند.

کشف-استعداد-کودک

کاربرد سلول های MSC

گزارشات مختلف تولید سلول های میوبالست را از منشا سلول های MSC را نشان داده اند که به خاطر کاربردهای کلینیکی ارزشمند آن مورد توجه ویژه قرارگرفته است. سلول های MSC قابلیت تمایز به سلول های اپیتلیالی و سلول های متعلق به رده های نورواکتودرم را دارند و در ضمن آنها می توانند به محل آسیب ، التهاب و تومور مهاجرت کنند. این خصوصیات سلول های MSCs را به کاندیدی ارزشمند در پزشگی بازسازی تبدیل کرده اند. همچنین مطالعات مختلف نشان داده اند که فاکتورهای رشد مترشحه از سلول های MSC می توانند در بقای سلولها، رشد و تمایز آنها نقش بسیار مهمی ایفا کند که یکی دیگر از مزایای استفاده از این سلولها در سلول درمانی است.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده