رابطه گوشی و سردرد

رابطه گوشی و سردرد

آیا استفاده از گوشی های همراه ، تبلت و …سردرد به همرا ه دارد ؟

اگر فکر می کنید که گوشی باعث سردرد می شود قطعا درست فکر کرده اید.در این مجال سعی میکنیم عامل بسیاری از سر دردها در کودکان استفاده نادرست و نا صحیح از گوشی های موبایل است.
ضررهای تلفن همراه از وقتی مورد توجه متخصصان و پزشکان قرار گرفت که فردی در شهر فلوریدای آمریکا در سال ۱۹۳۹ گرفتار سردرد و به تبع ان تومور مغزی شد و از همسرش که دارای تلفن همراه بود شکایت کرد .

گوشی و سردرد

براساس مطالعات صورت گرفته ،عواملی که درارتباط با بروز سر درد و استفاده از گوشی های موبایل هستند به طور اختصار در چهار حیطه ذیل مورد بحث و بررسی قرار می گیرند :
۱-.بسیاری از متخصصان بر این باورند که تداخلات بی سیم در اثر استفاده ی طولانی مدت از تلفن همراه گلوکز مغز را مرف می کند . کاهش گلوکز مغز خود عامل ایجاد سردرد در بسیاری از کودکان است.
۲- همچنین این متخصصان به قطعیت اعلام کردند که ۵۰ دقیقه مکالمه با تلفن همراه می تواند سلول های مغزی را در منطقه ای که به گوشی نزدیک تر است تغییر بدهد .و این بواسطه ی تشعشعات ضعیف الکترو مغناطیسی تلفن های همراه است.
به طور کلی باید گفت که قدرت تشعشعات موبایل ۲ وات است . این تشعشعاتبه دلیل اینکه فرکانس ماکرو ویو است ،زمانی که در مجاورت بدن قرار گیرد ایجاد حرارت اضافی در سلول ها میکند . گرمای حاصل از این تشعشعات بسیار یاز مراکز بدن از جمله مغز و قلب را درگیر میکند که این خود با عث ایجاد درد های مزمن در بدن به ویژه سر است.

رابطه گوشی و سردرد

پژوهشگران دانشگاه امیر کبیر اعلام کردند که استفاده از گوشی همراه از حدود ۲۰ دقیقه به بالا می تواند با افزایش تدریجی حرارت بافت های مغزی سبب ایجاد تغییرا تفیزیولوژیک در مغز و حتی کاهش شنوای شود. این مطالعات نشان داد که میزان جذب امواجی که از گوشی همراه به سمت گوش می آید با توجه به فاصله تلفن از گوش و فرکانس موج متفاوت است . اما بیش از ۰ درصد امواج توسط بافت جمجمه و مغز جذب شده و به شکل انرژی حرارتی در می آید. بر این اساس دانشمندان اعلام کرده اند که احتمال ابتلا به تومور و سردرد در همان سمت از مغز که عموما در مجاورت بیشتر امواج است بین ۴۰ تا ۲۷۰ درصد افزایش یافته است.

۳ -.یکی دیگر از مواردی که باعث ایجاد سردرد در کودکان می شود حالات نشستن و میزان نشستن در هنگام استفاده از گوشی هاست که خود باعث اسپاسم عضلات در ناحیه گردن ، سر ، کمر و پهلو ها می شود که در صورت عدم درمان توسط پزشک معالج عوارض جبران ناپذیری به همراه خواهد داشت.
اسپاسم عضلات در اصل به نحوه نشستن ، خوابیدن ، ایستادن و در کل به فرم حالت بدن در هنگام استفاده ارتباط دارد که حتی در حالت صحیح بدن به دلیل قرار گرفتن بد ن در طولانی مدت در یک وضعیت ثابت باعث بروز درد های شدیدی در نواحی درگیر از جمله سر می شود.

رابطه گوشی و سردرد

۴- از عوامل دیگر بروز سردرد در کودکان نور آبی است . این نور که از صفحه ی موبایل و تلویزیون و تبلت ساطع می شود به یکی از عمیقترین بخش های مغز ( شبکیه ) آسیب می زند که این خود عامل بسیاری از سردردهاست .
۵- از موارد دیگر سردرد ها در استفاده ی کودکان از گوشی ها و تبلت ها ، خستگی و فشار ناشی از نگاه کردن مداوم به صفحه نمایش است .که این خود باعث خشکی چشم و سردرد در کودکان می شود.

رابطه گوشی و سردرد

وپیشنهاد چند نکته ضروری جهت استفاده از این فناوری جهت ارتقای بهداشت روانی و جسمی کودکان:

۱-ایجاد مالکیت:
همیشه و در هر مکان و زمانی هم کودک و هم شما باید بدانید که مالکیت موبایل و یا تبلنت با شما است . یعنی کودک باید بداند که فقط با جلب نظر شماست که می تواند از گوشی استفاده کند.
تلفن همراه باید در زمان شام از کودک گرفته شود.

۲-مدیریت زمان:
کودک باید بداند و بپذیرد که در زمان های خاص تعیین شده از طرف شما حق استفاده از گوشی را دارد .پس برای جلوگیری از بی انظباطی زمان حتما برنامه یزی کنید و هم خود و هم دیگران را ملزم به رعایت کنید.

۳-محدود کردن استفاده از تلفن همراه به ویژه در هنگام انجام تکالیف:
والدین باید قوانینی برای استفاده کودک از موبایل وضع کنند و کودک باید موظف به اجرای آن باشد. برای نمونه تا تکالیف مدرسه تکمیل نشود استفاده از موبایل ممنوع است. استفاده تلفن همراه هنگام انجام تکالیف مدرسه عملکرد حافظه، یادگیری و عملکرد شناختی کودک را کاهش می دهد

۴-استفاده از تلفن همراه پیش از خواب ممنوع:
اینکه استفاده از تلفن همراه پیش از خواب ممنوع است را به عنوان قانون در خانه وضع کنید و خود نیز به اجرای آن اهمیت دهید.
تلفن همراه نباید هنگام خواب در اتاق خواب کودک قرار داشته باشد: دستگاه تلفن همراه باید هنگام خواب در خارج از اتاق کودک نگهداری شود تا کودک برای استفاده از آن برای ارسال پیام، خواندن پیام، بازی کردن و غیره وسوسه نشود.

خواب کودکان

 

و نکته آخر اینکه : استفاده از فناوریهای روزدنیا بسیارارزشمند است و زیبا ، به شرط اینکه لزوم و راه استفادهاز این فناوری را به خوبی بیاموزیم و به دیگران انتقال دهیم تا جلوی بسیاری از آسیب ها و زیا نها گرفته شود.

دکتر محمدکاظم بخشنده  فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان فلوشیپ نوروماسکولار از ژاپن

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

 

ژنتیک کودکان

ژنتیک در مغز و اعصاب کودکان

ساختار ژنتیک بدن انسان چگونه تشکیل می شود؟

در ساختار بدن انسان مجموعه پیچیده ای به نام DNA وجود دارد که محل جایگزینی آن در هسته سلول های بدن انسان است و از یک نسل به نسل دیگر منتقل می شود. DNA حاوی رمزها و اطلاعات مورد نیاز برای تولید پروتئین های بدن هستند که به این رمزها ژن گفته می شود. در داخل ژن های بدن انسان رمزهایی متشکل از نوکلئوتیدهای آدنوزین، سیتوزین، تیمیدین و گوانین وجود دارد که هر سه نوکلئوتید حاوی یک رمز یا کدون برای تولید اجزای پروتئین های بدن به نام اسیدآمینه می باشد. در انسان از هر یک از والدین یک آلل حاوی یک نسخه از DNA هر یک از والدین به کودک به ارث می رسد.

ژنتیک کودکان

نقص یا جهش ژنتیک چیست؟

ژن ها که حاوی رمز یا کدون تعیین کننده اسیدهای آمینه بدن و سازنده پروتئین های بدن ما هستند، گاه دچار تغییر جزئی یا کلی در اجزای خود یعنی در نوکلئوتیدهای خود می شوند. به هر نوع تغییر در نوکلئوتیدهای ژن های بدن انسان موتاسیون Mutation یا جهش ژنتیک گفته می شود. جهش ها نقص در ساختار ژنتیک هستند که به انواع مختلفی مانند حذف ژنی، دوپلیکاسیون ژنی، جهش نقطه ای و یا جهش Frame Shift طبقه بندی می شوند. وقتی جهش ژنی ایجاد می شود، در ساختمان پروتئین حاصل از این نقص ژنتیکی نیز نقص در ساختمان و یا اشکال در عملکرد ایجاد می شود که در نهایت موجب بروز انواع بیماری می شود.

در هر فرد برای اینکه یک بیماری ژنتیک در یک کودک ظاهر شود، نوع توارث ژنتیک در آن بیماری بسیار مهم است. بیماری های ژنتیک از نظر نوع الگوی وراثتی به انواع غالب و مغلوب طبقه بندی می شوند. در الگوی توارث غالب که در خانواده ای با یک فرد مبتلای قبلی تظاهر می یابد، وجود یک آلل حاوی یک نقص ژنتیک از هر یک از والدین موجب بروز بیماری در فرزندشان می شود. حال آنکه در الگوی مغلوب که اغلب در فرزندان والدینی که با یکدیگر نسبت فامیلی دارند اتفاق می افتد، حتما باید دو آلل حاوی جهش ژنتیک از هر دو والدین در کودک باشد تا بیماری ژنتیک بروز کند.

ژنتیک در کودکان

آیا زمینه ژنتیک در مغز و اعصاب کودکان موجب بیماری می شود؟

بیش از سی هزار ژن در بدن انسان شناخته شده است و در حدود پنجاه درصد از آنها در سلول های مغزی و سیستم اعصاب انسان فعالیت عملکردی دارند. بین نقص ژنتیک و بیماری های مغز و اعصاب کودکان ارتباط تنگاتنگی وجود دارد. یکی از انواع شایع بیماری های ژنتیک مغز و اعصاب کودکان، بیماری متابولیک است که به علت اشکالات و جهش های ژنتیک بروز می کند.

اختلال متابولیک به معنای نقص در انتقال دهنده های شیمیایی و یا کمبود و یا کاهش آنزیم های مهم در عملکرد متابولیسم بدن می باشد. بیماری متابولیک در کودکان از نظر زمان شروع علائم بالینی متفاوت هستند. در بیشتر موارد بیماری متابولیک در کودکان با فاصله کمی بعد از تولد و یا در دوران شیرخوارگی بروز می کند. وقتی یک کودک علائمی مانند بی حالی، شلی یا هیپوتونی، بی قراری شدید، تشنج بدون علت، تحریک پذیری و یا اختلال در رشد و تغذیه داشته باشد و والدین نسبت فامیلی داشته باشند، بررسی کامل از نظر احتمال بیماری متابولیکی ضروری است.

سندرم داون در کودکان

بیماری نورودژنراتیو چیست؟

در سیر تکاملی کودکان گاه کودک تکامل اولیه حرکتی و ذهنی خوبی دارد ولی بعد از رسیدن به سن خاصی به علت اختلال نورودژنراتیو دچار از دست دادن تکامل خود و یا به اصطلاح پسرفت تکاملی می گردد. پسرفت تکاملی یا Regression یعنی اینکه مثلاً کودک قبلاً می توانسته راه برود و اکنون توانایی رله رفتن را از دست داده است و این به مفهوم وجود یک نوع بیماری ژنتیک مغز و اعصاب کودکان به نام بیماری نورودژنراتیو است. اغلب بیماری های نورودژنراتیو در فرزندان والدین فامیل اتفاق می افتد و در بیشتر موارد درمان خاصی برای این نوع از بیماری های مغز و اعصاب کودکان وجود ندارد.

کودکی در چمن زار

پیشگیری از انواع بیماری ژنتیک مغز و اعصاب کودکان چگونه است؟

اغلب بیماری های ژنتیک مغز و اعصاب کودکان درمان خاص و ویژه ای ندارند. همچنین علائم بالینی و تظاهرات این نوع بیماری ها نیز بسیار وحشتناک و خطرناک است. به همین علت بهترین روش برای جلوگیری از انتشار انواع بیماری های ژنتیک مغز و اعصاب کودکان استفاده از روش های پیشگیری از این نوع امراض می باشد. امروزه روش هایی به نام Next Generation Sequencing یا NGS وجود دارد که با انجام غربالگری و با تشخیص نوع جهش ژنتیک قبل از پایان دوره سه ماهگی اول بارداری قادر به تشخیص نوع نقص ژنتیک در جنین و پیشگیری از تولد کودک مبتلا به بیماری ژنتیک مغز و اعصاب کودکان می باشد.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان فلوشیپ نوروماسکولار

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده

خلاقیت در کودکان

چگونه تمرکز کودکان را افزایش دهیم

اختلال تمرکز کودکان چقدر شایع است؟

امروزه تمرکز کودکان برای انجام تکالیف مدرسه، فراگیری مهارتهای زندگی، انتخاب شغل آینده، فراگیری زبانهای خارجی و بسیاری از موارد دیگر که در زندگی امروز جزو اولویتهای پیشرفت جوامع امروزی است، بسیار مهم و حیاتی است. یکی از مشکلات شایع در کودکان بالای سه سال، اختلال تمرکز در کودکان یا بیش فعالی است. اغلب والدین، معلمان و مراقبین مهد کودک ها و مراکز بهداشتی با کمی دقت می توانند علایم بیش فعالی کودکان را شناسایی نمایند. بیماری بیش فعالی با کمبود توجه و تمرکز، بی توجهی، ناآرامی، کاهش بازدهی در مدرسه و مشکلات اخلاقی و رفتاری مشخص می شود.

نوروفیدبک

والدین برای نشان دادن علائم اختلال تمرکز فرزندانشان به پزشک اعصاب کودکان از این دسته اصطلاحات و تعاریف استفاده می کنند: آتش بدون دود و نشان است ، از در و دیوار راست بالا می رو د، سر کلاس و در مدرسه حواسش جمع نیست، دائما این طرف و آن طرف می پرد و یک جا بند نمی شود، اینجاست که والدین دیگر نمی دانند چکار کنند تا فرزندشان مثل بچه های خوب توی فیلم ها، یک گوشه آرام برای خودش بازی کند، درس بخواند و در مدرسه شاگرد نمونه باشد.

در گذشته بسیاری از کودکان به دلیل بی توجهی، پرخاشگری، شیطنت و یا بازیگوشی در دوران دبستان از ادامه تحصیل کنار گذاشته می شدند. والدین و آموزگاران نمی دانستند که با مشورت با یک پزشک اعصاب کودکان  می توانند به این بچه ها کمک کنند و آنها را به گروه همسالان خود بازگردانند. بیش فعالی یا اختلال تمرکز در کودکان حدود هشت تا ده درصد کودکان را مبتلا می کند. این بیماری در پسران شایعتر از دختران است. ویژگی های اولیه بیش فعالی قبل از ورود به مدرسه شروع می شود.

کشف استعداد در کودکان

علت اختلال تمرکز کودکان چیست؟

بسیاری از والدین از مشکلات رفتاری کودکانشان گلایه و شکایت می کنند که در زمینه درس خواندن و انجام تکالیف مدرسه، تمرکز و توجه کافی ندارند. در اغلب موارد مهمترین و بیشترین علت اختلال تمرکز کودکان، مشکلات جسمانی مثل کم کاری تیروئید، پرکاری تیروئید، کم خونی و ضعف سیستم ایمنی بدن است که می تواند میزان تمرکز کودک را افزایش یا کاهش دهد. گاه علت عدم توجه و تمرکز کودکان فضای نامناسب محیط خانواده است. در خانواده هایی که فضای ارتباطی آنها متشنج و همراه با درگیری و دعوای زیاد هستند کودکان کم حواس بستر لازم برای رشد حواس پرتی و عدم توجه و تمرکز را پیدا می کنند .

کودک در حال حل تکالیف مدرسه

علائم اختلال تمرکز کودکان چیست؟

عدم توانایی تمرکز در جزییات فعالیت های مدرسه

عدم توانایی ادامه تمرکز برای انجام کامل فعالیت ها

حواس پرتی حین گوش دادن(در ظاهر گوش می دهد ولی در واقع حواسش به گوینده نیست)

گم کردن پی درپی لوازم مدرسه

فراموشی پی در پی امور جاری مدرسه و خانه

تکالیف و کارها را شروع می کند ولی نمی تواند آنها را به پایان برساند

عدم رعایت نظم و زمان در انجام کار

کشف-استعداد-کودک

چگونه تمرکز کودکان را افزایش دهیم؟

بازی ها و تمرین های سرگرم کننده برای افزایش تمرکز کودکان انجام دهید

برای افزایش توجه به کلمات و تصاویر از پازل کلمات و بازی های کارت مانند استفاده کنید

بازی مجسمه بازی موجب تقویت ارتباط ذهن و بدن و تمرکز می شود

موسیقی ملایم و نورپردازی مناسب محیطی مناسب برای افزایش تمرکز است

وسایل دیجیتال، تلویزیون و آیپدها عامل حواس پرتی بوده و باید خاموش شوند

ارتباط سردرد با موبایل

هنگام مطالعه مواد مورد نیاز مانند کتاب های درسی، دفتر، خودکار و مداد، مداد رنگی و حتی آب را روی میز و یا نزدیک او بگذارید تا عوامل احتمالی حواس پرتی حذف شوند

تغذیه مناسب مانند غذاهای پر از آهن و پروتئین را افزایش دهید

خوردن هله هوله مانند غذاهای قندی حاوی شیرین کننده های مصنوعی را کاهش دهید

خوردن سبزی ها و میوه جات باعث تقویت قدرت مغز از طریق افزایش آنتی اکسیدان ها می شوند

برنامه مناسب برای خواب و استراحت موجب تقویت حواس و توجه می شود

نقاشی کردن با بهتر کردن قدرت تجسم و افزایش مهارت های حرکتی تمرکز را بهتر می کند

خلاقیت در کودکان

درمانی برای افزایش تمرکز کودکان می شناسید؟

امروزه با استفاده از نوار مغز سه بعدی و دستگاه نوروفیدبک تمرکز کودکان را افزایش می دهند. ابتدا با نوار مغز سه بعدی تشخیص اختلال تمرکزانجام شده، سپس مداخله درمان بر روی امواج مغزی به وسیله دستگاه نوروفیدبک انجام می شود. درمان نوروفیدبک روشی مبتنی بر تقویت امواج مغزی کاهش یافته و تنظیم کاهشی امواج مغزی افزایش یافته است. بررسی ها نشان می دهد نوروفیدبک با کاهش امواج کند تتا و افزایش امواج سریع و پرفرکانس بتا نقش بسیار مفید و بالاتر از ۹۰ درصد درعلائم اختلال تمرکز داشته است.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان 

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

 

رخ دادن تشنج در کودک

راه تشخیص و درمان صرع کودکان

اقدام اولیه

هر کسی ممکن است مبتلا به صرع شود. از نوزادان و کودکان و نوجوانان گرفته تا افراد بزرگسال و حتی مسن می توانند دچار صرع شوند. والدینی که کودکانشان برای اولین بار دچار حمله صرعی می شوند به جای ایجاد نگرای برای خویش باید به سرعت به پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان مراجعه کنند. این دسته از پزشکان به طور اختصاصی درباره درمان مشکلات آموزش دیده اند.

تفاوت تشنج و صرع

تشخیص بیماری صرع

نوار مغزی

معمولا پس از مراجعه با تجویز پزشک، نوار مغزی یا نقشه مغزی انجام می شود تا مشخص گردد، بیمار دچار صرع است یا خیر. گرفتن نوار مغز ترسی ندارد. الکترودهایی که روی سر بیمار قرار می گیرد پیام ها و امواج مغز را به دستگاهی می فرستند که در نهایت تصویر نقشه مغزی و یا خطوط نوار مغزی را ترسیم می نماید.

نوار مغزی کودکان

سی تی اسکن مغزی

یک راه دیگر برای تشخیص صرع، سی تی اسکن مغزی است. شخص در حالی که روی تخت به پشت دراز کشیده، اسکن گرفته می شود. تخت به اسکنر که کمی شبیه مخزن ماشی لباسشویی است، متصل می باشد. زمانی که نیمی از بدن شخص از بالا وارد اسکنر می شود، سرش در جایی محکم و ثابت نگه داشته می شود تا درطول مدت انجام اسکن بی حرکت بماند. اسکنر از طریق اشعه ایکس از مغز تصویر گرفته و پزشک با کمک رایانه تصویر مغز را روی صفحه نمایشگر مشاهده می کند. وی می تواند نواحی آسیب دیده مغز را که سبب صرع شده پیدا کند.

علت تشنج چیست؟

ام آر آی

نوعی دیگر از اسکن، ام آر آی مغزی می باشد. در این نوع اسکن آهنربایی بسیار قوی برای دریافت علائم مغز شخص بیمار به کار برده می شود. این علائم به سیستم رایانه وارد شده و تصویری از مغز او صفحه رایانه دیده می شود. در زمان گرفتن این نوع اسکن وقتی بیمار به طرف آهنربا کشیده می شود، هیچ چیزی احساس نمی کند. این دستگاه پر سر و صدا می باشد.

ام ار ای مغز کودک

درمان و کنترل بیماری صرع

درمان دارویی

داروهای زاد و مختلفی برای درمان صرع وجود دارد. گاهی پیدا کردن دارو برای فرد خاص، زمان زیادی طول می کشد. برخی از کودکان بیمار زمانی که برای اولین بار دارو مصرف می کنند، کمی دچار و خستگی و کسالت می شوند. چنین احساسی برای بیشتر افرادی که برای اولین دارو مصرف می کنند، طبیعی است. اما اثرات جانبی دارو پس از یکی دو هفته از بین می رود. اگر این علائم متوقف نشود، پزشک معالج، میزان دارو یا خود دارو را تغییر خواهد داد.

صرع کودکان

عمل جراحی

بیشتر افرادی که صرع دارند برای پیشگیری از حمله صرعی با دارو درمان می شوند. اما در تعداد کمی از آنها دارو به درمان کمک نمی کند. برای متوقف کردن حملات صرعی، این افراد به عمل جراحی نیاز دارند. پزشکانی که مغز را جراحی می کنند باید خیلی مهارت داشته باشند که به مغز آسیب نرسانند. پزشکان، پوست و استخوان سر را برای رسیدن به مغز با دقت شکافت می دهند. وقتی عمل جراحی به پایان می رسد، پوست را دوباره بخیه می زنند و پس از مدتی زخم بهبود می یابد و تنها علامت جراحی، زخم کوچکی خواهد بود که کم کم از بین می رود.
برخی از جراحان به دنبال راه های جدید برای جراحی مغز هستند مثل کابرد امواج نورانی خاصی که لیزر نامیده می شوند. این جراحی بدون باز کردن جمجمه فرد امکان پذیر است. یعنی هیچ زخمی بعد از جراحی باقی نخواهد ماند.
روش جدید دیگر برای کمک به بیماران دارای صرع، قرار دادن دستگاه کوچکی به نام ((محرک عصب واگ)) در قفسه سینه است. این دستگاه روی اعصابی که سبب حمله می شوند، اثر می گذارد.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمد کاظم بخشنده

والدین و بیش فعالی

والدین و بیش فعالی

آیا والدین باید علائم بیش فعالی کودکان را بدانند؟

والدین کودکان بیش فعال لازم است این نکته مهم و سرنوشت ساز را بدانند که اگر کودکی مبتلا به بی قراری، اختلال تمرکز و کم توجهی دارند، درمان به موقع بیماری بیش فعالی موجب پیشگیری از رفتارهای خطرآفرین کودک در آینده می شود. قبل از هر چیز این والدین کودک هستند که فرزند خود را از نزدیک تحت نظر دارند و اگر علائم بیش فعالی را کامل تر بدانند می توانند با ظاهر شدن بخش کوچکی از این علائم و مراجعه به فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان زمینه زندگی بهتر و سرنوشت طلایی تر برای فرزند خود فراهم نمایند. به منظور درمان بیش فعالی کودکان ارتباط نزدیک و هم افزایی روزافزون میان والدین با پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان، معلم مدرسه و مربی کودک ضروری است.

والدین و بیش فعالی

کودک بیش فعال بیمار است و از روی قصد مشکل ندارد؟

روزی نیست که والدین با کودک بیش فعال به مطب اینجانب می آیند درحالی که ارتباط والدین و کودک بیمار آنها دچار مشکلات اساسی شده است. والدین لازم است نگرش و باور اشتباه خود را اصلاح نمایند. کودک مبتلا به بیماری بیش فعالی از روی عمد، قصد بد  و با اراده و با نیت خرابکاری، رفتارهای بیش فعالانه ندارد. والدین اگر علت بیش فعالی فرزند خود را بدانند بهتر می توانند بیماری کودک را درک نموده و به دنبال درمان بیماری بروند.

والدین و بیش فعالی

والدین باید با کودک بیش فعال ارتباط درست برقرار کنند:

اولین و مهمترین نکته برای برقراری ارتباط صحیح بین والدین و کودک بیش فعال، حفظ کرامت و احترام شخصیتی کودک است. راههای ارتباط مناسب والدین با فرزند عبارت است از:

برقراری ارتباط چشمی با کودک در زمان صحبت با او

گوش دادن کامل به سخنان کودک و شنیدن جملات کودک

والدین سعی کنند خود را جای کودک بگذارند

رعایت رفتار درست و محترمانه با کودک

حرف زدن با صدای آرام به جای صدای بلند

بیان احساسات والدین با کودک با جملات ساده

والدین و کودک بیش فعال

والدین کودک بیش فعال لازم است مثبت اندیش باشند؟

اگر والدین بخواهند برای کودک مبتلا به بیش فعالی خود مقررات حتی بسیار سخت تعیین کنند، باید توجه مثبت به کودک خود داشته باشند. با نگاه مثبت و دیدن نیمه پر لیوان حتی سخت گیری بر کودک نیز آسان تر خواهد بود. لازمه توجه به عملکرد مثبت کودک، تعیین وقت مناسب برای ارتباط با کودک و فرزند است. تحسین و تشویق کودک در زمان انجام رفتار پسندیده موجب انجام بیشتر صفات بهتر خواهد شد. بوسیدن، در آغوش گرفتن و نوازش بهتر از کلمات تکراری حس تحسین در کودک ایجاد می کند. هرگز کودک را نباید با کودکان همسن او مقایسه کرد و زمینه را برای سرزنش او فراهم نمود.

والدین و بیش فعالی

قبل از هرچیز قوانین خانه و اجتماع را برای کودک بیان کنید:

همیشه والدین دوست دارند فرزندی داشته باشند که بتواند از خود مراقبت کند و بتواند بر رفتار خود کنترل مناسب داشته باشد. برای اینکه بین والدین و کودک دچار بیماری بیش فعالی رابطه مناسب شگل بگیرد رعایت این نکات مهم است:

فعالیتی را برای کودک انتخاب نمایید که کودک قادر به انجام آن باشد

ابتدا والدین قوانین و انتظارات خود را به طور شفاف برای کودک بیان نمایند

کارهایی که کودک نباید انجام دهد را در شروع هر کاری به او بگویید

برای کارهای کودک مانند تماشای تلویزیون، خوابیدن، بیداری و زمان غذاخوردن برنامه داشته باشید

اختصاص زمان استراحت برای کارهای ذهنی و حین یادگیری ضروری است.

با تعیین زمان انجام فعالیت ورزشی، به تخلیه انرژی کودک کمک نمایید

والدین با مرور روزانه برنامه تکالیف مدرسه کودک و تهیه برنامه زمانی مشخص به انجام تکالیف او کمک کنند

برای انجام کارهای خانه به کودک مسؤولیت دهید، مانند چسدن سفره و مرتب کردن اتاق

علائم بیش فعالی در کودکان

 

والدین کودک بیش فعال باید تشویق و تنبیه نمایند؟

بله این بسیار مهم و تعیین کننده است که والدین از تشویق در جهت تقویت و رشد رفتارهای مناسب و از تنبیه در جهت کاستن از رفتارهای نامناسب استفاده نمایند. البته زمانی تشویق بیشتر مؤثر واقع می شود که والدین با آنچه کودک دوست دارد آشنا باشند و برای تشویق از دوست داشتنی های کودک برایش فراهم کنند. تنبیه بدنی و آزار جسمی و استفاده از تهدیدهای زبانی به عنوان تنبیه بسیار خطرناک بوده و باید اجتناب گردد.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز واعصاب کودکان دکتر بخشنده 

 

 

روش کاهش تماشای تلویزیون در کودکان

کودک عصبی و پرخاشگر

آیا پرخاشگری و عصبی بودن کودک مهم است؟

پرخاشگری و ابراز عصبانیت در کودکان از نظر والدین بسیار ناپسند و نابهنجار است ، اما این رفتار یکی از اعمال طبیعی دوران کودکی است . آغاز هر پرخاشگری حاصل یک مسئله ساده است : دست پیدا نکردن به چیزهایی که کودک می خواسته و به آن نرسیده است . برای کودکان بین ۱ تا ۲ سال، پرخاشگری می‌تواند بر اثر برآورده نشدن نیازی مانند شیر بیشتر خواستن ، تعویض پوشک باشد ، اما توانایی بیان زبانی آن را ندارند . کودک از اینکه مشاهده می کند اطرافیان به درخواست های او واکنشی نشان نمی دهند ناراحت و غمگین می‌شود که همین امر زمینه برای بروز پرخاشگری در کودک را افزایش خواهد داد .

لجبازی کودکان

نکات مفیدی برای والدین کودک عصبی و پرخاشگر:

رفتار او را نادیده بگیرید

هنگامی که کودک شما پرخاشگری می‌کند ، کنترل و مدیریت رفتاری خود را از دست می دهد ، بیش از حد هیجانات و احساسات منفی را تجربه می کند . به خاطر داشته باشید بخشی از مغز او که مخصوص تصمیم‌ گیری می باشد و فعالیت این مناطق در زمان پرخاشگری کمتر از قبل خواهد بود .

یکی از علتهایی که می گویند در زمان عصبانیت تصمیم گیری نکنید همین مورد می باشد . به دلیل اینکه قسمت مربوط به استدلال در مغز او فعالیت کمتری پیدا می کند ، در این مرحله استدلال و منطق برای او موثر نخواهد بود . شرایطی که کودک در آن قرار می گیرد مثل زمانی است که فردی در حال غرق شدن می‌باشد و شما در لحظه نمی توانید به او آموزش شنا بدهید و کاری از دستتان برنمی آید . در حقیقت باید گفت هر فعالیتی که شما در این زمینه داشته باشید شرایط را بدتر از قبل خواهد کرد . صبور باشید ، به او فرصت بدهید ، بعد از اینکه شرایط آرام شد ، می‌توانید در مورد آن مشکل با او صحبت کنید .

اختلال تکلم در کودکان

به او فرصت بدهید

در بیشتر
موارد کودکان فقط می خواهند خشم و پرخاشگری خود را آزاد کنند ، پس بهتر است به آن‌ها
اجازه دهید که این کار را انجام بدهند ، اما به شرطی که که در حین ابراز خشم
خودشان آسیبی نبینند .

ناخن جوییدن در کودکان

او را با کاری دیگر مشغول کنید ، حواسش را پرت کنید

کودک خود را با فعالیتهای دیگری که آنها را دوست دارد انجام دهد سرگرم کنید ، تا رفتارهای پرخاشگرانه ای که داشته را به فراموشی بسپارد . همیشه به همراه خودتان انواع وسایل سرگرم کردن مانند اسباب بازی ، کتاب داستان یا خوراکی های جذاب و خوشمزه داشته باشید و به محض مشاهده علائم فعال ساز پرخاشگری ، با ارائه این ابزار سرگرم کننده از رفتارهای نابهنجار او جلوگیری کنید .

تاثیر خشونت بر فرزندان

از او دلیل پرخاشگری و عصبانیتش را بپرسید

این تکنیک برای رفتارهای پرخاشگرانه کودکان زیر دو و نیم سال در نظر گرفته شده است . کودکان در این سن غالبا دامنه لغات و صحبت کردنشان در حدود ۵۰ لغت و کلمه است و در هر زمان توانایی آن را ندارند که بیشتر از ۲ کلمه را به صورت یکجا به کار ببرند ، بنابراین میزان ارتباطات آن‌ها با اطرافیان محدودتر است . زمانی که شما حرفهای آنها را متوجه نمی شوید یا منظور آن‌ها را درک نمی کنید ، آنها از رفتار شما عصبانی و پرخاشگری خواهند شد .

تکنیک دیگری
که می تواند کودک را آرام کند ، همدردی کردن با او است . این رفتار شما از شدت عصبانیت
او کم می‌کاهد ، بعد از اینکه او را آرام کردید ، می توانید با او در موردپیدا
کردن علت رفتارش صحبت کنید .

علائم بیش فعالی در کودکان

محبت و ابراز علاقه به او را بیشتر کنید

برای اینکه میزان توجه به فرزندتان را بیشتر کنید ، بهتر است او را گرم و محکم بغل کنید ، در آن لحظه کلمه ای با او صحبت نکنید ، زیرا در این لحظه وقت آموزش و پند و اندرز نیست ، او فقط بودن شما را می خواهد و بس . بغل کردن کودکان به آنها حس امنیت و آرامش می‌دهد ، متوجه می‌شوند که برای والدینشان با اهمیت هستند ، حتی اگر با نظر فرزند خود مخالف هستید به او اهمیت بدهید ، اجازه بدهید او نیز خودش را ابراز کند ، در بیشتر موارد بچه ها فقط به دنبال موقعیتعایی برای ابراز احساسات خود هستند .

علائم بیش فعالی در کودکان

رفتار مثبت او را به سرعت تشویق کنید

قرار گرفتن در بعضی از شرایط برای کودکان کسل کننده می باشد ، مثل قرار گرفتن در نوبت غذا در رستوران ، ایستادن در صف و … که موجب عصبانیت و پرخاشگری او خواهند شد . هنگامی که در مسیر رفتن به رستوران مورد نظر هستید از فرزندتان بخواهید که اگر در رستوران غذای خودش را به صورت کامل بخورد ، با پرسنل آنجا مودبانه و بدون عصبانیت رفتار کند ، هنگام بازگشت به خانه او این اجازه را خواهد داشت که با پلی استیشن خودش بازی کند ، کارتون مورد علاقه اش را ببیند ، یک ساعت دیرتر به رختخواب برود . زمان حضور در رستوران ، هر زمان که احساس کردید رفتارش رو به تغییر منفی و نابهنجار است ، به صورت نامحسوس به گونه ای که متوجه آن شود موضوع را به او یادآوری کنید ، پیشنهاد میکنیم که در حضور جمع به او امر و نهی نکنید .

پرخاشگری در کودکان

فریاد نکشید ، با آرامش صحبت کنید

متخصصان علوم اعصاب و روان شناسان بر این باورند که هنگام پرخاشگری کودکان لازم است خونسردی خود را حفظ کنید حتی اگر این کار بسیار سختی باشد . اگر نتوانید آرامش خود را حفظ کنید به صورت ناخودآگاه وارد یک جنگ قدرت میان خود و فرزندتان خواهید شد و شرایط بدتر از قبل می شود . لازم به ذکر است همانظور که قبلا اشاره شد ، بخش اعظمی از دلایل کودکانی که پرخاشگری می کنند به منظور جلب توجه اطرافیان است . برای کودک اصلا اهمیتی ندارد که توجه مثبت بگیرند یا منفی . تنها چیزی که آنها می خواهند تمام توجه والدین و اطرافیان است .

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

گاباپانتین

داروی گاباپنتین

شکل و دسته دارویی

داروی گاباپنتین در سال ۱۹۹۴ به وسیله اداره دارو و غذای آمریکا (FDA) برای درمان صرع پارشیال تأیید شد. هم‌اکنون برخی از پزشکان از این دارو برای پیش‌گیری از سردرد میگرنی، درمان نیستاگاموس و نیز کاهش دردهای نوروپاتیک (عصبی) استفاده می‌کنند. برخی معتقدند که در اختلالات دو قطبی نیز می‌توان از این دارو استفاده کرد؛ اگر چه در این مورد هنوز اتفاق نظر وجود ندارد. این دارو به شکل کپسول ۱۰۰ و ۳۰۰ میلی گرم تولید می شود.

گاباپانتین

مقدار و نحوه مصرف

این دارو معمولا برای اثر ضد صرعی در کودکان توسط پزشکان فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان تجویز می شود. در کودکان ۱ الی ۳ سال معمولا دوز اولیه در محدوده ۱۰ الی ۱۵ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بیمار در روز می باشد که به صورت سه دوز تقسیم می گردد. دوز موثر پس از یک دوره تقریبا سه روزه تعیین می شود.
در کودکان ۳ و ۴ سال دوز موثر ۴۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز می باشد که در سه دوز تقسیم بندی می شود.
در کودکان ۵ سال و بالاتر دوز موثر ۲۵ الی ۳۵ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن می باشد که در سه دوره تقسیم می گردد.
در بزرگسالان دوز اولیه دارو ۳۰۰ میلی گرم ۳ بار در روزمی باشد که بر اساس میران پاسخ دهی بیمار نسبت به دارو افزایش می یابد.

بیش فعالی


راهنمایی های عمومی

در صورتی که بیمار داروهای ضد اسید معده مصرف می کند باید حتما با پزشک مشورت شود.
در صورت داشتن مشکل اختلال کلیوی حتما به پزشک معالج باید اطلاع رسانی شود.
اگر در برنامه درمانی روزانه، مصرف سه نوبت تجویز شده است، نباید فاصله بین نوبت ها بیش از ۱۲ ساعت باشد.
مصرف این دارو ممکن است باعث ایجاد تاری دید و دوبینی و دپرسیون مغزی شود. به همین علت زمان مصرف این دارو، از رانندگی و کار با وسایلی که نیاز به هوشیاری دارند باید پرهیز شود.

تغذیه کناسب کودک بیش فعال

عوارض جانبی

هر دارو به موازات اثرات درمانی مطلوب، ممکن است باعث بروز برخی عوارض ناخواسته گردد.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان و فلوشیپ نوروماسکولار از ژاپن

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده

وسواس در کودکان

علل تیک عصبی

تیک عصبی چیست؟

این اختلال عموما به شکل حرکات و یا اصوات غیر ارادی به طور ناگهانی و تکراری و متناوب ، به دنبال یک حس  ناخوشایند در بدناتفاق می افتد .این اختلال به طور عمده در کودکی رخ میدهد.

بر اساس یافته های بالینی این اختلال بسیار خطرناک نیست اما به مرور زمان تمام زندگی عادی شخص را تحت تاثیر قرار می دهد ،که ج هت پیگیری آن حتمت باید به پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان مراجعه کرد.

اختلال تکلم در کودکان

شیوع :

۲ تا ۲۵ در صد از جامعه آماری کودکان در سنین مدرسه از این عارضه رنج می برند.

طبقه بندی انواع تیک :

Simple phonic tics1-..تیک های صوتی ساده :

با علائمی مانند سرفه کردن ، خرخر کردن، خرناس کشیدن ، صاف کردن گلو ، تکراریا صدا ظاهر می شوند.

Complex phonic tics2- تیک های صوتی مرکب :

،    Coprolalia، بد دهنی  lexilalia ، مکررخوانی  Palilaliaبا علائمی همچون تکرار واژه ها ، هرزه گویی ،مکرر گویی

یا تکرارواژه های رکیک ، تغییر مکرر لحن گفتار ، سوت زدن ، خندیدن ، فریاد کشیدن های ناگهانی وجود دارند.

علائم بیش فعالی در کودکان

Simple motor tics   ۳- تیک های حرکتی ساده :

در ظاهر شبیه به حرکات عادی بدن می باشد . اما با این تفاوت که نمی توان تیک های حرکتی را کنترل کرد . این تیک ها در کل به شکل های چشمک زدن ، پرتاب کردن سر ، بالا انداختن شانه ، و با زکردن دهان وجود دارد .

Complex tics4 – اختلال تیک حرکتی مرکب :

به شکل های رفتار های لمسی ، بوئیدن اشیا ، حرکات آرایشی ، پژواک رفتار وجود دارد .

اختلال تکلم در کودکان

۵ – اختلال صوتی – حرکتی توره :

مشهورترین این نوع سندرم توره است . این یک اختلال نورو بیولوژیک است . افراد به طور مکرر حرکات یا صدایهای غیر قابل کنترلی از خود بروز می دهند.

مهمترین ویژگی اختلال توره ، وجود تیک های حرکتی چند گانه همراه با بیش از یک تیک صوتی است .

شروع اختلال قبل از ۱۸ سالگی و بر اساس پژوهش های صورت گرفته بین ۲ تا ۱۰ سالگی اتفاق  می افتد .

علل

در مورد علل به وجود آمدن تیک نظریه های مختلفی وجود دارد که پایه و اساس بسیاری از درمان هاست .

مغز و اعصاب کودکان

۱-. دیدگاه تحلیل روانی :

اعتقاد این گروه بر این است که تیک نتیجه یک حادثه بسیار دردناک روانی است . و یا تعدادی نیز عقیده دارند که تیک دراثر جابجایی تکانه های جنسی و خصومت آمیز است که این مرحله از رشد در شخصیت وی کاملا شکل نگرفته و به بلوغ نرسیده است.

۲- دیدگاه یادگیری :

در این دیدگاه اعتقاد به دو مدل الف : پاسخگر و ب : کنشگر وجود دارد .

الف : بر اساس مدل پاسخگر ، تیک ها ممکن است ، پاسخ های اجتنابی شرطی شده برای تقلیل تنش هایی باشد که اساسا در موقعیت های ضایعه گر روانی ظاهر گردیده اند . بر این اساس تیک به دیده یک عادت آموخته شده تحلیل می شود.

ب : مدل کنشگر :

بر اساس این مدل تیک ها پاسخ های آموخته شده ای هستند که از طریق تقویت کننده های محیطی به وجود آمده اند.

۳- دیدگاه پزشکی :

در این دیدگاه شرط اصلی تشخیص ، بررسی ویژگی های بالینی و ثبت شرح حال بیمار است . بر اساس این دیدگاه تیک تحت تاثیر دو عامل وراثت و محیط است .

الف – سبب شناسی ژنتیکی :

نوع و شدت اختلال ممکن است از نسلی به نسل دیگر و از شخصی به شخص دیگر متفاوت باشد . تاثیر پذیری از جنس مونث ۷۰ در صد از جنس مذکر ۹۹ درصد است .

در اختلال توره ،تاثیر زنتیک از محیط بیشتر است .

ب  -سبب شناسی محیطی ( عوامل نورو شیمیایی و نورو آناتونیک ) :

متخصصان بر مبنای تحقیقات صورت گرفته اذعان می دارند که نتیجه اختلال توره ، نتیجه اختلال در سوخت و ساز است که موجب بد کارکردی آنزیم یا انتقال دهنده های عصبی مرکزی است.

عواملی که باعث توقف روند درمان می شوند عبارتند از :

استرس شدید – تمرکز روی مشکل ، اضطراب ، ملامت شدید ، خستگی ، هیجان زدگی

تلویزیون و کودکان

نکته پایانی :

درمان اختلال تیک بسیار ضروری است . از مجموعه عواملی که باعث شده است در این مجال راجع به شیوه های درمان بحث نشود این است که پروسه درمان کاملا تخصصی است و در اختیار پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان . امروزه بسیار می شنویم و می بینیم که بسیاری از اولیا با تجویز سرخود دارو آسیب های زیادی را بر پیکره رنجور این هدیه های آسمانی وارد می کنند که کاملا جبران ناپذیر است . پس برای بهبودی و برگشت کودکانمان به زندگی عادی ، قبل از اتلاف وقت ، و جلوگیری از آسیب های بیشتر ، به پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان مراجعه کنیم .

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان و فلوشیپ نوروماسکولار از ژاپن

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

 

نوروفیدبک

درمان روزانه اوتیسم

روش درمان روزانه

در این درمان تمرکز بر برقراری نظم و روتین در زندگی روزانه است. تأثیر این روش در راستای این اصل است که کودکان اوتیسم در یک رفتار روزمره و روتین درگیر شوند تا بدین وسیله بتوان مهارت های جدید را بر پایه آنها آموزش داد.

برای مثال مراقب می تواند کلمه های مورد نظر را در جملات ساده تکرار کند و با سؤالات ساده کودک را به حرف زدن تشویق نماید.


نوروفیدبک

 


روش PECS (سیستم ارتباطی تبادل تصاویر)

این روش تمرکز بر بهبود برقراری ارتباط و مهارت های کلامی کودکان دارای اوتیسم در محیط اجتماعی شان دارد و توسط روانشناسان و پزشکان فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان معمولا توصیه می شود.

در این روش، استفاده از تصاویر جهت برقراری ارتباط مد نظر است تا بدین وسیله به کودکان کمک شود تا آنچه را می خواهند یا نیاز دارند، بهتر تفهیم کنند.

مغز و اعصاب کودکان

 

نکات کلی برای فعالیت های روزانه

موارد زیر توصیه هایی است که پزشکان به مراقبین یا مادران دارای کودک اوتیسمی می دهند تا تکامل آنها را در ابعاد گوناگون به حداکثر برسانند.


نکات تغذیه

باا آواز خواندن او را به غذا خوردن دعوت و تشویق کنید. کودک را تشویق کنید، با حرف زدن ارتباط برقرار کند.

برای مثال در ابتدا با ریختن غذای کم در بشقابش او را تحریک کنید تا غذای بیشتری از شما تقاضا کند.

یا با نگذاشتن خوراک خاصی در ظرفش، او متوجه شده و از شما تقاضای آن را بکند و یا عمدا به جای خوراک مورد علاقه اش چیز دیگری بدهید تا او را وادار به تقاضای مجدد آن کنید.

با اشاره به غذاها، نام آنها را ببرید. به کودک اجازه دهید به غذای مورد علاقه اش اشاره کند.

به کودک لیستی از دو یا سه مورد از غذاها را نشان دهید و از او بخواهید که غذای مورد علاقه اش را با اشاره نشان دهد. این لیست می تواند تصاویر غذا باشد. بعد از اتمام هر غذا یک عبارت یا شعرخاص را تکرار کنید.


تغذیه مناسب کودک بیش فعال

نکات پوشیدن

کودک را تشویق کنید تا در لباس پوشیدن کمک کند. او را راهنمایی کنید تا دست و پاهایش را به طرف شما بیاورد. این کار را با گفتن کلماتی همراه کنید و کودک را تشویق کنید تا آنها را تکرار کند. کودک را تشویق کنید تا خودش کار پوشیدن لباس را تمام کند، و وقتی کارش تمام شد او را تشویق کنید؛ مثلا بگویید: ((آفرین، تو خودت این کار را انجام دادی.)) کودک را در انتخاب لباس از کمد لباسش یاری کنید.

لباس های کودک را به ترتیب روی تخت بچینید تا کودک بتواند لباس خود را انتخاب کند.

در صورت امکان و در ضمن این که او را راهنمایی می کنید، به کودک تصاویری نشان دهید که مراحل لباس پوشیدن را توضیح می دهد.

بیماری های پاییزی

نکات حمام کردن

با شعر خواندن یا اشاره به وسایل حمام یا تکرار کلمات، کودک را به حمام رفتن تشویق کنید.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب دکتر محمدکاظم بخشنده

خواب کودکان

خواب خوب در کودکان ( بخش دوم )

چگونه می توان شرایط خواب را برای کودکان فراهم کرد؟

تا اینجا با مراحل مختلف خواب آشنا شدیم و اکنون سوال اینجاست که چگونه می‌توانیم کیفیت خواب خود را افزایش دهیم؟

۱-نور آبی را از اتاق خواب حذف کنیم .

امروزه ما در دنیای دیجیتال زندگی می‌کنیم و یکی از اصلی‌ترین دلایل خواب بی‌کیفیت و ضعیف معضلی به نام نور آبی است. تحقیقات در این زمینه نشان می‌دهند که افراد امروزی به‌طور میانگین حدود ۱۰ ساعت و نیم را در مقابل نمایشگرهایی مثل کامپیوترها، تلویزیون‌ها، گوشی‌های موبایل و تبلت‌ها می‌گذرانند. هر کدام از این نمایشگرها از خود نورهای آبی مضرّی ساطع می‌کنند که باعث سرکوب هورمون ملاتونین در بدن ما و اخلال در چرخه‌ی خواب می‌شود. هورمون ملاتونین یا به عبارت دیگر هورمون خواب هورمونی است که چرخه‌ی خواب و بیداری را تنظیم می‌کند. در واقع نور آبی با اخلال در فعالیت هورمون ملاتونین باعث می‌شود مغز ما فریب خورده و زمانی که باید بخوابیم یا نیاز به استراحت داریم مانع از خواب ما می‌شود و بیداری را به مغز ما تحمیل می‌کند. یکی از بهترین راه‌ها برای مقابله با این نورهای آبی، استفاده از عینک‌های مسدودکننده یا بلاک کننده‌ی نورهای آبی است که تحت عنوان عینک‌های کامپیوتر یا کار با کامپیوتر هم شناخته می‌شوند. از این عینک‌ها باید حین استفاده از نمایشگرها و همچنین ۹۰ دقیقه قبل از خواب استفاده شود.

خواب کودکان

۲- دمای اتاق خود را تنظیم کنید .

کارشناسانی که در زمینه‌ی خواب به تحقیق و فعالیت می‌پردازند ثابت کرده‌اند که دمای اتاق ۶۰ تا ۷۵ درجه فارنهایت(۱۵.۵ تا ۲۴ درجه سلسیوس) ایده‌آل برای یک خواب مناسب است. باید توجه داشت که اتاق‌های با دمای نامتعادل، بسیار سرد و یا بسیار گرم منجر به خوابی سبک و بیدار شدن‌های مکرر می‌شود.

البته تنظیم دمای مطلوب برای متاهلینی که اتاق خواب را با همسرشان شریک هستند شاید کار دشوارتری باشد چرا که باید هر دو نفر از دما رضایت داشته باشند. از این‌رو پدهای خنک کننده و گرم کننده‌ای وجود دارند که می‌توان روی تشک قرار داد تا هر کدام از زوجین بهترین دمای ممکن را برای خود و به‌صورت سفارشی بتوانند تنظیم کنند و مزاحمت و ناراحتی برای همسر خود ایجاد نکنند.

خواب کودکان

 

۳-بهینه‌سازی و تنظیم خواب در فاز REM

با توجه به اهمیت بالای خواب در فاز REM، باید تلاش کنیم که خواب خود را در مرحله REM بهینه‌سازی کنیم. آن‌طور که از شواهد پیداست چرخه‌ی خواب ما هر ۹۰ دقیقه یک مرحله‌ی REM را شامل می‌شود. بنابراین اگر بدانیم چه زمانی می‌خواهیم از خواب بیدار شویم (به‌طور مثال ساعت ۶ صبح)، می‌توانیم با عقب‌گرد از ساعت ۶ و با استفاده از گام‌های ۹۰ دقیقه‌ای بهترین ساعت خوابیدن را با هدف بیدار شدن راس ساعت ۶ صبح بیابیم. به‌طور مثال یک گام ۹۰ دقیقه‌ای به عقب از ساعت ۶ صبح می‌شود ۴:۳۰ صبح و یک گام ۹۰ دقیقه‌ای دیگر می‌شود ۳ صبح و به همین ترتیب ادامه می‌یابد.

بنابراین برای بیدار شدن راس ساعت ۶ صبح، بهترین زمان برای خوابیدن می‌تواند ساعت ۱۰:۳۰ شب یا ۱۲ شب باشد. در این‌صورت راس ساعت ۶ صبح به یکی از چرخه‌های ۹۰ دقیقه‌ای می‌رسیم که بدن آماده‌ی بیدار شدن است.

خواب کودکان

 

یکی از مهمترین ارکان برقراری شرایط خواب خوب ، تعیین قانونی مبنی بر ساعت خواب می باشد . به شکلی که همه از این قانون تبعیت کنند و پدر و مادر خود را موظف بدانند که کودکان راس آن زمان مقرر در تخخواب قرار بگیرند. کودکانی که دارای زمان خواب ثابت هستند، متعاقباً خواب کافی را هم خواهند داشت. اگر می خواهید زمان خواب زودتری نسبت به زمان خواب فعلی کودک تان وضع کنید، این طور شروع کنید که هر چند شب یک بار، ۱۵ دقیقه به زمان خوابش اضافه کنید تا این که به زمان خواب مورد نظرتان برسد. برای مثال، اگر کودک تان هر شب ساعت ۱۰ به خواب می رود و می خواهید زمان خواب او ۹ باشد، ابتدا زمان خواب او را تا چند روز ۹:۴۵ قرار دهید؛ سپس ۹:۳۰ و به قدری ادامه دهید تا به ۹ برسد و ثابت نگه دارید. مراقب باشید زمان خواب کودک تان را سریع تغییر ندهید یا برای راحتی خودتان کودک را خیلی زود به رخت خواب نفرستید؛ چراکه این کار باعث می شود او نتواند بخوابد و کلافه و بی حوصله می شود. تکنیکی که ذکر شد، در کنار کارهای دیگری که در ادامه گفته خواهد شد باعث کاهش استرس کودکان در زمان خواب نیز می گردد.

از دیگر موارد مهم در فراهم کردن شرایط خواب راحت ، ایجاد محیطی آرام قبل از خواب برای  کودکان هست . .: هر شب قبل از خواب، دقایقی را به کارهای بی سروصدا و آرام بخش اختصاص دهید؛ مانند خواندن کتاب با نور کم چراغ مطالعه، یا گوش دادن به موسیقی آرام و یا حتی می تواند یک فعالیت سرگرم کننده یا جالب باشد و این فعالیت ها می تواند ابزاری برای ایجاد حس نزدیکی به زمان خواب در کودک باشد؛ پس سعی کنید این کارها را در اتاق کودک تان انجام دهید. از کارهایی مثل تماشای تلویزیون با صدای بلند، بازی های کامپیوتری یا کارهای سخت خانه در این یک ساعت بپرهیزید. کارهای دیگری مثل حمام آب گرم، مسواک زدن، خواندن داستان و… نیز باید در این زمان انجام شوند. این مسئله هم مهم است که کودک تان را بیدار به رخت خواب ببرید. به این طریق، او یاد می گیرد خودش بخوابد ..

خواب کودکان

نکته بسیار اساسی در برنامه خواب داشتن صبر و پایداری زیاد می باشد:

تغییر هر نوع عادتی نیازمند زمان زیادی است. اگر شما یک برنامه ی از قبل تعیین شده را پی گیری کنید، کودک تان عادت های خواب جدید را یاد خواهد گرفت. شاید او به خاطر قوانین جدیدی که برای خواب می گذارید پرخاش یا جروبحث کند، شما باید این بحث ها و پرخاش ها را نادیده بگیرید. محکم، باثبات و باآرامش به کودک تان برنامه ی جدید زمان خواب را بقبولانید. شاید در ابتدا این کار پرزحمت و پردردسر باشد و شب های زیادی طول بکشد تا کودک تان به برنامه ی جدید عادت کند؛ اما با قدری پایداری موفق خواهید شد. به یاد داشته باشید که ثبات رأی، یک نکته ی کلیدی در این کار است. قوانین خواب را در روزهای تعطیل یا برای نوشتن تکالیف رها نکنید. «بکر» پزشک آمریکایی کودکان می گوید: «اگر به کودکی یک بار اجازه داده شود با خواب خود مبارزه کند، باعث افزایش تمایل و رغبت او به انجام دوباره اش خواهد شد.»

 

از مسایل مهم و حیاتی دیگر درایجاد شرایط خواب راحت برای کودکان استفاده از مکانیزم تشویق و تنبیه است به ویژهتشویق و تنبیه کلامی :

 وقتی کودک تان به موقع به رخت خوابش رفت یا همان برنامه ای را دنبال کرد که شما از او خواستید در زمان خواب انجام دهد، از او تعریف و تمجید کنید و چیزهایی مثل برچسب های رنگی، یک صبحانه ی خوش مزه، اسباب بازی های کوچک یا خوراکی های مورد علاقه اش را به او جایزه بدهید؛ اما مراقب باشید غذاهای ناسالم یا به اصطلاح هله هوله را به او ندهید. از جمله های مثبت استفاده کنید، مثل: «تو کار خیلی خوبی کردی که توی رخت خوابت موندی» و از طرف دیگر، بدرفتاری شب پیش کودک تان را به او گوش زد نکنید. از اتاق خواب برای تنبیه یا شماتت کودک استفاده نکنید؛ چراکه باعث می شود او با اتاق خواب ارتباط مثبتی برقرار نکند و آن را مربوط به رفتار مثبتش نداند. در اتاق کودک تان را هم هیچ وقت به روی او قفل نکنید. او این کار را بیش تر یک نوع تنبیه می بیند و باعث ترسش می شود.

شب ادراری در کودکان

از دیگر پیشنهادات مهم د ربرقراری شرایط خواب راحت :

مسواک زدن

دوش گرفتن

تعویض لباس

خواندن کتاب قصه یا گوش دادن به نوار قصه

صحبت کردن در مورد اتفاقات روز

مالش پشت یا نوازش سر و موها

دعا کردن

و سرانجام در پایان کار بغل کردن و بوسیدن و شب بخیر گفتن و به خواب رفتن

در رابطه با وضع این آداب بهتر است نکات زیر را مدنظر داشت .

شب ادراری در کودکان

 

بهتر است پدر و مادر به طور متناوب (و یا به صورت مشارکتی) در اجرای این مراسم به کودک کمک کنند. اما اگر کودک فقط با یکی از آنها راحت باشد، نباید پافشاری نمود. به جای آن باید در طول روز با کودک تعامل بیشتری داشت تا کودک تمایل بیشتری از خود نشان دهد.

به کودک این امکان داده شود تا در انتخاب برخی از مقررات مختار و صاحب نظر باشد (خواندن قصه یا گوش دادن به نوار قصه، نوع لباس در زمان خواب و یا نوع خمیر دندان).

برحسب تمایل کودک، می‌توان درب اتاق خواب وی را نیمه باز یا به طور کامل باز گذاشت (ولی بجز شرایط خاصی آن را قفل نکنید).

بر حسب سلیقه و تمایل کودک از چراغ خواب، یا آب نما با نور کم و وسایل نظیر آن استفاده کنید.

تمامی تمهیدات لازم ایمنی برای جلوگیری از حوادث احتمالی نیمه شب اتخاذ شود (عدم وجود وسایل نوک تیز، ثابت کردن کتابخانه به دیوار و …)

به جز برخی از آداب ثابت (نظیر مسواک زدن و احتمالا دوش گرفتن) بایستی نوع مراسم بر حسب ویژگی های شخصیتی و فردی کودک تعیین شوند. برخی از کودکان از طریق کلام و صحبت ارتباط بهتری برفرار می‌کنند و آرام می‌شوند و برخی دیگر از طریق دیدن و لمس کردن.

گرفتن عکسی از کودک در زمان انجام این مراسم (و یا بریدن عکس های مرتبط از مجله یا کتاب قصه) و در معرض دید قرار دادن آنها، فکر خوبی برای یادآوری دائم و تشویق کودک در انجام آنهاست.

تمامی جو خانه باید همسو و در راستای زمان خواب کودک تغییر کند (عدم بلندکردن صدای رادیو یا تلویزیون، عدم برگزاری میهمانی در این ساعت و…).

دادن یک فنجان شیر گرم در نزدیکی زمان خواب و استفاده از یک موزیک ملایم برای کمک به خواباندن کودک در برخی از کودکان تا حدی موثر است.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان و فلوشیپ نوروماسکولار از ژاپن

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده