سندرم شیرخوار شل چیست؟

اختلالات موثر بر تاخیر در تکامل حرکتی کودکان (بخش اول)

سندروم گیلن باره

سندرم گیلن باره که با نام پلی نوروپاتی دمیلینیزان التهابی نیز شناخته می شود، یک بیماری خودایمنی است که با دمیلینه شدن اعصاب مشخص شده و باعث ضعف عضلانی می شود. این بیماری ممکن است در هر سنی اتفاق بیفتد، با این حال حدود یک سوم موارد در قبل از ۳ سالگی ایجاد می شود. نشانه های بیماری پیشرونده هستند و در عرض چند روز تا چند هفته وخیم می شوند.

علائم بیماری گیلن باره

درد (به خصوص در پشت و اندام های تحتانی) که نشانه ای مهم است و معمولا در کودکان از نظر دور می ماند.
ضعف قرینه عضلات (هر دو طرف بدن) یا از دست رفتن عملکرد (فلج).
آرفلکسی (از دست درفتن رفلکس های نورولوژیک یا رفلکس های کششی عضلات).
فلج بالارونده (از دست رفتن عملکرد عضله که در اندام های تحتانی شروع شده و به اندام های فوقانی گسترش می یابد).
آتاکسی (از دست رفتن هماهنگی حرکات).

گیلن باره

درمان بیماری گیلن باره

به محض تشخیص بیماری توسط پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان، کودک بیمار در بیمارستان بستری شده و درمان درد و سایر درمان های بالینی، دارویی و حمایتی آغاز می شود.
پس از درمان، موارد ذیل جهت پیشگیری از عوارض آغاز می شوند.
فیزیوتراپی و کاردرمانی: ورزش عضلات و مفاصل برای حفظ قابلیبت تحرک، اطمینان از وضعیت صحیح بدن و حمایت تنفسی و اداره کردن درد بیمار.
اداره کردن تغذیه: برقراری دریافت مناسب کالری برای جلوگیری از کاتابولیسم سریع عضلانی.
ادامه تحصیل: برقراری تحصیل در منزل، به خصوص در مورد کودکانی که برای مدت طولانی بستری هستند، ادامه تحصیل یک مداخله مهم محسوب می شود.

اقدامات اولیه هنگام تشنج

سکته

سکته، زمانی اتفاق می افتد که یک انسداد یا پارگی ناگهانی در شریانها یا وریدهای مغزی به وقوع پیوسته و سبب آسیب به سیستم عصبی مرکزی می شود. سکته در کودکان و شیرخواران نادر است؛ تشخیص اغلب به تاخیر افتاده یا از نظر دور می ماند. کودکان مبتلا به سکته عوامل خطر متفاوتی نسبت به بالغین دارند، همچنین نشانه های بالینی و پیش آگهی آنان نیز متفاوت است.

عوامل خطر سکته در شیرخواران و کودکان

بیماری های قلبی، ارثی یا اکتسابی
بیماری های متابولیک، خونی یا انعقادی (دیس لیپدمی ها، آنسفالوپاتی میتوکندریال، بیماری سلول داسی، لوسمی، کمبود آنتی ترومبین، کمبود پروتئین S و C و…
واسکولیت پس از عفونت (مننژیت، واریسلا، مایکوپلاسما)
واکنش ناخواسته دارویی
عوامل مادری

سندرم شیرخوار شل چیست؟

علائم سکته در کودکان

نشانه ها و علایم بالینی سکته در کودکان غیراختصاصی است و اغلب با علایم سایر اختلالات نورولوژیک و غیر مرتبط با CNS همپوشانی دارد. در کودکانی که هر کدام از موارد زیر را نشان دهند باید از نظر سکته مورد بررسی قرار گیرد:
وقوع ناگهانی ضعف، اختلال صحبت کردن یا بینایی
تشنج در دوران نوزادی یا پس از عمل جراحی قلب
کاهش سطح هوشیاری همراه با سردرد
نقایص نورولوژیک

درمان سکته در کودکان

از آنجا که هیچ استانداردی برای درمان در کودکان وجود ندارد، درمان بر اساس استانداردهای بالغین انجام می شود. پایه درمان، درمان اختلال زمینه ای است. آسپیرین بعنوان یک ضدانعقاد بطور وسیع استفاده می شود. حدود ۵۰ الی ۸۵ درصد کودکان مبتلا به سکته از ناتوانی های درازمدت رنج می برند مثل تشنج، مشکلاتی در حرکت، رفتار و یادگیری.

سندرم شیرخوار شل چیست؟

مداخلات زودرس در مبتلایان به سکته کمک می کند تا تحرک، تکلم و تفکر خود را بازیابند؛ با کاردرمانی و فیزیوتراپی، چالش های فیزیکی، ذهنی و شناختی انجام می شود؛ بنابراین، پیشنهاد می شود بازتوانی هرچه زودتر پس از وقوع سکته شروع شود. به علاوه، بازتوانی از سکته های بعدی پیشگیری کرده و از عوارض بیماری جلوگیری می کند. بر اساس گفته انجمن کاردرمانی آمریکا، شروع کاردرمانی در مراحل اولیه سکته منجر به بهبود سریع تر می شود. مداخلات متمرکز بر کمک به کودک در به دست آوردن مجدد استقلال در انجام فعالیت های روزمره و به دست آوردن مجدد مهارت هایی است که قبلا کسب کرده است. روش ارجح، رویکرد جامعه نگری است که در آن نیازها، محدودیت ها، خواسته ها، فعالیت ها و محیط زندگی بیمار مد نظر قرار گیرد. فیزیوتراپیست ها روی اندام درگیر تمرکز می کنند و به بیمار راه های جایگزین انجام کارها را یاد می دهند و بر اساس آن تمرینات ورزشی بعدی را ارائه می کنند. تجهیزات خانگی که می تواند به فرد جهت مراقبت از خود یاری برسانند توسط کاردرمان ها پیشنهاد می شود.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

 

روش کاهش تماشای تلویزیون در کودکان

روش کاهش تماشای تلویزیون در کودکان

آیا تلویزیون نگاه کردن در کودکان مهم است؟

یکی از مهمترین مشکلاتی
که بسیاری از والدین با آن روبرو هستند ، تماشای بیشتر از حد تلویزیون در کودکان
است . پیش از ورود به مدرسه کنترل بر روی رفتارهای کودک اسان تر بود تا زمانی که
آنها به مدرسه می روند ، زیرا وقتی در مدرسه با دوستان خود در مورد برنامه های
تلویزیونی صحبت می کنند ، اطلاعات ناقص و اشتباهات زیادی با یکدیگر تبادل می کنند
که مشکل تماشای بیش از حد تلویزیون در خانواده را دوچندان سخت تر می کند . هیچ
والدی مخالف تماشای تلویزیون برای کودکان نیست ، بلکه تنها مشکل بر روی میزان مدت
زمان تماشای آن با کودک اختلاف دارند که با روشهایی که در مورد آن بحث خواهیم کرد
میتوان میزان آن را کمتر از قبل کرد .

تلویزیون و کودکان

قبل از اینکه
مبحث را شروع کنیم ابتدا باید به مضرات و اسیبهایی که تلویزیون به کودک وارد می
کند را گوشزد کنیم ، آسیبهایی که در بعضی موارد جبران ناپذیر بوده و آینده کودک را
تحت تاثیر می گذارد ، مانند آسیبهای جدی به چشم که با از بین رفتن بافت چشم ،
ترمیمی در آن صورت نخواهد گرفت و ضعیف شدن تدریجی نمره چشم کودک را به همراه خواهد
داشت ، حال به آسیبهای دیگر تماشای بیش از حد تلویزیون خواهیم پرداخت .

اثرگذاری مشاهده بیش از حد تلویزیون بر روی کودکان

آسیب دیگری که بسیاری از خانواده ها را نگران کرده است ، بی تحرکی
کودکان هنگام تماشای تلویزیون هست ، یعنی با بیشتر شدن تعدادساعت تماشای تلویزیون
، میزان تحرک کودک به همان نسبت کمتر می شود ، حال به دنبال کاهش تحرک در کودک ،
آرام آرام کودک را به سمت کاهش سوخت و ساز بدن و در نهایت چاقی می بریم . طبق
تحقیقات دانشمندان کودکانی که روزانه ۴ ساعت تلویزیون تماشا می کنند ، ۴ برابر
بیشتر از کودکانی که روزانه ۲ ساعت تلویزیون تماشا می کنند چاق می شوند ، پس نتیجه
می گیریم هرچقدر تماشای تلویزیون بیشتر و تحرک کمتر شود ، احتمال چاقی بیشتر خواهد
شد .

روش کاهش تماشای تلویزیون در کودکان

ضمنا باید گفت که این کودکان که در معرض تماشای فیلم یا بازی های
کامپیوتری خشن و نامتناسب با سن خود هستند ، نه تنها در کودکی با اختلالات روانی
مواجه خواهند شد بلکه در آینده زندگی خود نیز با مشکلات بسیاری مواجه خواهند شد ،
مثلا کودکی که از تماشای صحنه های خطرناک فیلم مبتلا به شب ادراری یا ترس از
تاریکی شده است ، در ادامه اگر این اختلالات بدون درمان بمانند و به آن توجهی نشود
منجربه آسیب به سایر کارکردهای زندگی مثل مشکلات تحصیلی ، شغلی ، اجتماعی و …
خواهد شد .

آسیب جدی تماشای بیش از حد تلویزیون

اختلال
در تغذیه ، به هم ریختن وعده های غذایی

افت
تحصیلی و از دست دادن تمایل و انگیزه جهت انجام تکالیف

بی
مسئولیتی و اهمال کار شدن و تنبلی

آسیب
به بافت چشم ، تنبلی یا ضعف نمره

احساس
کوفتگی یا خسته شدن های طولانی و افراطی

پرخاشگری
و اضطراب و ترسهای مرضی بیش از حد

کاهش
میزان توجه و تمرکز در دخترها و بیشفعالی در پسران

روش کاهش تماشای تلویزیون در کودکان

فعالیت های لذت بخش رو جایگزین تلویزیون کنید

باید
به کودکان این حق را داد که هنگامی که وقت های اضافی و اصطلاحا وقت آزاد دارند به
تماشای تلویزیون بپردازند زیرا می گویند که حوصله مان سر رفته است و باید خودشان
را سرگرم کنند .

یکی
از بهترین تکنیکها برای پیشگیری ازتماشای بیشتر از اندازه در کودکان این است که کارهای
روزانه او را طبق برنامه مشخصی تنظیم کنید که بداند چه زمانهایی از روز به کدامیک
از فعالیتها باید بپردازد ، این کار موجب می شود که زمانهای خالی و آزاد کمتری
برای کودک بوجود بیاید ، به طور مثال میتوانید او را به کلاسهای آموزشی ببرید و
مدت زمانی را در آنجا سپری کند ، اولویت با کلاسهایی است که او خودش پیشنهاد می
دهد ، و در ادامه می توانید از دوستان همکلاسی در منزل دعوت کنید تا زمانهای خالی
دیگرش را نیز با آن پر کنید و میزان تمایل به تماشای تلویزیون در کودک را کمتر
کنید ، البته باید قبل از ورود دوستانش به او بگویید که زمانی که با دوستانش است
نمی تواند از تلویزیون استفاده کند و فقط باید به بازی با دوستانش بپردازد ، اگر
هم تماشای تلویزیون میخواهند به صورت محدود و زمان کوتاهی خواهد بود .

علائم بیش فعالی در کودکان

تماشای تلویزیون باید طبق برنامه
زمانی مشخص باشد

برای کاهش تماشای تلویزیون حتما از یک تایمر
استفاده کنید مثلا باید بداند که امروز می تواند ۲ تا نیم ساعت تلویزیون تماشا کند
و این خودش است که انتخاب می کند جدا جدا تماشا کند یا پشت سر هم ، قبل از تماشای
تلویزیون با او هماهنگ کنید که چه میزان می تواند از تلویزیون استفاده کند و پس از
اتمام زمان حتما تلویزیون خاموش می شود حتی اگر گریه کند و جیغ بکشد ، مقاوت شما
در برابر قشقرق های او رمز موفقیت شماست ، هرچقدر مقاوم تر باشید میزان موفقیت
بیشتر خواهد شد .

حواسش را پرت کنید ، کتاب خواندن ،
قصه گفتن و …

یکی دیگر از کاربردی ترین روشها خواندن کتابهایی
است که کودک دوست دارد ، که این روش را در زمانهایی که تمایل بیشتری دارد تا
تلویزیون ببیند می توانید استفاده کنید تا جایگزینی کتاب با تلویزیون صورت بگیرد ،
لازم به ذکر است .

اشتیاق در کودک

جایگزین تحرک آور داشته باشید ،
مثل بازی کردن

زمانهایی که کودم به سمت تلویزیون می رود را در
نظر داشته باشید و قبل از اینکه سمت تلویزیون برود ، بازی های جذاب و گروهی یا تک
نفره را به او پیشنهاد کنید تا بجای تلویزیون تماشا کردن به فعالیت دیگری بپردازد
و انرژی صرف کند و پیشنهاد و اولویت بازی ها باید به صورت گروهی و غیر رقابتی باشد
تا لذت بخش بودن آن بیشتر از برنده و بازنده شدن باشد .

تماشا کردن تلویزیون قبل از خواب ممنوع است

باید این موضوع به صورت قانون
تبدیل شود که هنگام بیدار شدن ابتدای صبح و بلافاصله تماشاکردن تلویزیون ممنوع و قدغن است ، لازم است برای کودک عادت های جذاب و جدید جایگزین تماشای بیش
از حد تلویزیون داشته باشید .

به طور مثال : می توانید صبح ها یک برنامه ی ورزشی یا صبحانه مفصل یا کمک کردن در تهیه صبحانه و … یا فعالیت لذت بخش دیگری برای فرزند خود در نظر بگیرید .

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

مغز و اعصاب کودکان

بیماری نیستاگاموس

بیماری نیستاگاموس چیست؟

نیستاگاموس یک بیماری شایع عصبی می باشد که باعث اختلال ریتمیک در حرکت چشم ها
می شود این بیماری دارای دو فاز می باشد فاز رفت و فاز برگشت ، حرکات غیر ارادی می
تواند بصورد افقی بصورت چپ یا راست و یا دورانی و چرخشی باشد این بیماری معمولا هر
دو چشم بیمار را گرفتار می کند و معمولا با تمرکز به یک نقطه خاص با عث تشدید این
اختلال می شود.

مغز و اعصاب کودکان

 بیماری نیستاگاموس بر چند نوع است؟

نیستاگاموس حرکتی

نیستاگموس حرکتی از سنین ۶ هفتگی در
نوزادان تا سه ماهگی شروع می شود. اعضاء دیگر خانواده ممکن است دچار حرکات چشمی
غیر طبیعی مشابهی نیز باشند، معمولاً حرکت افقی است.

غالباً نگاه کردن بسیار نزدیک به اشیاء
یا دیدن در جهت های غیر عادی از شدت نیستاگموس می کاهد و بینایی را بهبود می بخشد.
خوشبختانه حرکت چشم بیماران باعث دیدن متحرک اشیا نمی شود. با دور شدن اشیاء
بینایی ممکن است کاهش یابد اما با نزدیکی آنها بینایی تقریباً طبیعی است. معمولاً
هیچ گونه محدودیتی در پتانسیل یادگیری افراد مبتلا به نیستاگموس حرکتی وجود ندارد.

مغز و اعصاب کودکان

نیستاگاموس حسی

نیستاگموس حسی که با بینایی کاهش
یافته به هر دلیلی همراه می شود. نیستاگموس حسی معمولاً در سن ۶ تا ۸ هفتگی شروع
می شود. چشم ها متحرک به نظر می رسند و حرکت آنها گاه تند و گاه کند است. در اغلب
موارد چشم ها به طرف بالا می چرخند و پلک ها نیز ممکن است تکان بخورند. گاهی علت
کاهش. مسائل دیگری که به منجر به بیماری نیستاگاموس حسی می شوند ممکن است قابل
درمان نباشند. با این حال شناخت علت زمینه ای برای پیش بینی وضعیت کودک بیمار در
آینده از اهمیت ویژه ای برخوردار است

نیستاگاموس ارادی

این بیماری خطری زیادی برای بیمار ایجاد
نمی کند دلیل اغلب این نوع اختلال جلب توجه دیگران می باشد که در شاخه روانشناختی
مورد بررسی قرار می گیرد.

کشف استعداد در کودکان

روش های تشخیص بیماری نیستاگاموس

ارزیابی
کامل همکاری پزشکان با متخصصین سایر رشته‌ها بسیار حائز اهمیت است. معمولاً می‌توان
علت را تشخیص داد. عوامل مهم تشخیص به سن شروع، سابقه خانوادگی، ‌سلامتی عمومی
بیمار یا استفاده از داروهای ویژه بستگی دارد. چشم پزشک ممکن است نوع نیستاگموس، ‌سرعت
و جهت آن را بسنجد و مشکلات چشمی دیگر را همچون افتادگی پلک‌ها، کاتاراکت، بیماری شبکیه
یا عصب بینایی جستجو کند. آزمایشات خونی یا گرفتن عکس‌های ویژه می توانند در تشخیص
علت مفید باشند.

مغز و اعصاب کودکان

روش های درمان بیماری نیستاگاموس

درمان به وسیله عینک و وسایل نگه دارنده

در این روش به وسیله عینک و وسایل نگه دارنده جهت بهبودی وضعیت بینایی کودک مورد
استفاده قرار می گیرد

درمان به وسیله عمل جراحی

در این روش جهت اصلاح انحراف چشم کودک و
کاهش دامنه بیماری نیستاگاموس عمل جراحی صورت می گیرد.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان و فلوشیپ نوروماسکولار از ژاپن 

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

اختلال تکلم در کودکان

اختلال تکلم در کودک چیست؟

اختلال تکلم در کودک چیست؟

انسان از تکلم برای برقراری ارتباط با همنوعان خود استفاده
می کند. هر گونه اشکال در نحوه گفتار یا ناتوانی در بیان افکار یا درک گفته های
دیگران، می تواند موجب اختلال در روابط اجتماعی کودک شود.

اختلال در ارتباط

اختلال در ارتباط عبارت است از یک اختلال در توانایی
دریافت، فرستادن، تحلیل کردن و درک محتوا ی کلامی، غیرکلامی و سمبل های تصویری.
تکامل طبیعی ارتباطات نیازمند تعامل یک مکانیزم سالم با یک محیط مطلوب است. اجزا
یک مکانیزم سالم داشتن حساسیت شنوایی، درک ، هوش، عملکرد یکپارچه سیستم، مهارت حرکتی
و تعادل هیجانی می تواند باشد. محیط مطلوب محیطی است که فراهم کننده برخورد کافی
با زبان و تحریکات باشد و سبب تقویت تلاش های ارتباطی کودک شود و انتظارات مطابق
با سن تکاملی از کودک داشته باشد.

اختلال تکلم در کودکان

اختلالات تکامل زبان

اختلالات تکامل زبان شایع ترین ناتوانی تکاملی است که در ۵ تا ۱۰ درصد از کودکان رخ می دهد. کودکان زبان را اوایل کودکی می آموزند و بعد از آن، از زبان برای یادگیری استفاده می کنند. کودکان با اختلال زبان در معرض خطر بالاتری برای اشکال در خواندن و نوشتن زبان در دوران مدرسه خواهند بود. این مشکلات اغلب تا زمان نوجوانی و بزرگسالی باقی خواهند ماند. مراجعه زودرس به پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان و آغاز درمان ممکن است عواقب شدید ناتوانی های یادگیری در آینده را به حداقل برساند.

دو نوع اصلی اختلال در ارتباط کلامی عبارتند از اختلال در
گفتار و اختلال در زبان.

اختلال تکلم در کودکان

اختلالات گفتار

۱ اختلال در تولید
گفتار

اشکال در تولید صداهای گفتاری به علل مختلف می تواند رخ دهد
که در ذیل آورده شده است، اما در بیشتر کودکان با اختلال در آرتیکولیشن و صداشناسی
هیچ علت فیزیکی پیدا نمی شود.

الف) نقایص شنوایی

کودکان با نقص شنوایی در تمام پارامترهای گفتار مشکل دارند
نه فقط در آرتیکولیشن. این مشکلات گفتاری ناشی از محدودیت توانایی شنیدن تکلم و
دیگران و محدودیت در مانیتورینگ تولید گفتاری خود می باشد.

اختلال تکلم در کودکان

ب) مشکلات نورولوژیک

دیزآرتری و مشکلات گفتاری در اثر آسیب سیستم عصبی عضلانی ناشی از سکته مغزی، تومور مغزی یا سایر ساختمان های یکسانی در تکلم و بلع دخالت دارند. مدت ها قبل از اینکه کودک شروع به تکلم کند، ممکن است دیسفاژی وجود داشته باشد که علائم آن به صورت بروز سرفه و حالت خفگی در موقع تغذیه شیرخواره، ناتوانی در نگه داشتن ترشحات دهان، رگورژیتاسیون از بینی و بروز عفونت های رایج تنفسی است.

ج) آپراکسی

وجود یک نقص در توانایی برنامه دادن به عضلات گفتاری برای
انتخاب، سازماندهی و شروع یک الگوی حرکتی آپراکسی نامیده می شود. به نظر می رسد که
منشا آن نورولوژیک باشد. اما اصطلاح دیگری به نام آپراکسی تکاملی گفتار نیز مورد
بحث قرار دارد.

د) اختلالات ساختمانی

شکاف لب و کام، گره زبان و برداشت جراحی کامل یا جزئی از
زبان نیز سبب نقص در گفتار می شود. نوک زبان باید قادر به حرکت آزادانه باشد اما
اندازه زبان زیاد مهم نیست. اصطلاح بیرون راندگی زبان به حرکات قدامی بیش از حد
معمول زبان موقع بلع یا گفتار اطلاق می شود که ممکن است سبب بد بسته شدن دهان و
اشکال در آرتیکولیشن شود.

kidtopia

۲ اختلال در روانی
گفتار

لکنت تکاملی معمولا بین سنین دو و پنج سال شروع می شود. اگرچه علت آن ناشناخته است اما بروز فامیلی آن بالاست و در پسران بیشتر از دختران رخ می دهد. مطالعه دوقلوها مطرح کننده وجود یک تعامل بین عوامل ژنتیک و محیطی در بروز لکنت در افراد مستعد است. ۹ فرضیه موجود برای لکنت تکاملی شامل علل ساختمانی، رفتاری و هیجانی است. مدل  ((توانایی و تقاضا)) بیان کننده آن است که وقتی توانایی کودک برای روانی گفتار کمتر از تقاضای محیط برای انجام گفتار است لکنت ایجاد می شود. شیوع لکنت با منشا نورولوژیک بسیار کمتر از لکنت تکاملی است و به علت تروما یا بیماری نورولوژیک رخ می دهد.

۳ اختلال در صوت

اختلالات صوت ناشی از تغییرات ارگانیک یا استفاده نادرست از مکانیزم های صوتی هستند. کیفیت صوت نیز می تواند با کم شنوایی تغییر کند به علت آنکه فرد نمی تواند صدای خود را مانیتور کند. ندول های تارهای صوتی در کودکان شایع تر از بزرگسالان است. بیشتر مشکلات صوتی و حتی ندول های تارهای صوتی در اثر استفاده از کوشش و قدرت زیاد موقع حرف زدن ایجاد می شود.

۴ اختلالات طنین

اختلالات طنین شامل دو گروه است: هیپرنازالیتی که در اثر شکاف در کام سخت یا نرم، شکاف زیرمخاطی، کافی نبودن طول کامو فلج یا ضعف کام ایجاد می شود و هیپونازالیتی که در اثر بزرگی آدنوئیدها یا پولیپ بینی ایجاد شده و سبب احتقان صوتی می شود.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

سندرم داون در کودکان

انواع کم توانی ذهنی در کودکان

مقدمه

احتمالا اسم کم توانی ذهنی به گوشتان خورده باشد. همه ما در اطرافمان تاحدی با افراد کم توان ذهنی برخورد داشته ایم. کم توانی ذهنی که پیشتر به آن عقب ماندگی ذهنی گفته می شد، اختلالی مربوط به رشد هوش و رفتارهای انطباقی است که قبل از ۱۸ سالگی مشخص می شود و در مقاله «کم توانی ذهنی» به آن پرداخته ایم. این اختلال هم مانند بسیاری از اختلالات دیگر، انواع مختلفی دارد. راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانپزشکی-۵ (DSM-5)، این اختلال را بر اساس شدت آن به چند طبقه تقسیم می کند. قبل از اینکه با انواع کم توانی ذهنی آشنا شویم، لازم است مرور کوتاهی بر تعریف کم توانی ذهنی داشته باشیم.

کودکی در چمن زار

تعریف و علایم کم توانی ذهنی

کم توانی ذهنی دو علامت کلیدی دارد که باید قبل از ۱۸ سالگی در فرد بروز یافته باشد:

  • کارکرد ذهنی یا هوش پایین تر از میانگین جامعه: هوش به قابلیت کلی ذهن برای مواردی نظیر یادگیری و حل مساله گفته می شود که با تست های خاصی قابل اندازه گیری است. افراد کم توان ذهنی به خاطر پایین بودن بهره هوشی، در مسایلی مانند یادگیری، استدلال، درک مفاهیم انتزاعی، تصمیم گیری، قضاوت و… مشکل دارند و ضعیف تر از همسالان خودشان عمل می کنند.
  • رفتارهای سازشی یا انطباقی ضعیف: فرد کم توان ذهنی در مهارت های لازم برای زندگی روزمره مانند لباس پوشیدن، آماده کردن یک وعده غذایی، غذا خوردن، تمیز کردن محل سکونت، برقراری ارتباط موثر با دیگران و… ضعف دارد. به همین دلیل هر کدام از انواع کم توانی ذهنی درجاتی از وابستگی به دیگران را تجربه می کنند.

سندرم داون در کودکان

انواع کم توانی ذهنی بر اساس شدت آن

طبق جدیدترین سیستم تشخیصی اختلالات روانپزشکی یعنی DSM-5، درجات یا سطوح کم توانی ذهنی به صورت زیر بیان شده است:

  • کم توانی ذهنی خفیف
  • کم توانی ذهنی متوسط
  • کم توانی ذهنی شدید
  • کم توانی ذهنی عمیق
  • کم توانی ذهنی نامعین

در طبقه بندی جدید کم توانی ذهنی، به سطح کارکردهای انطباقی فرد بیشتر از بهره هوشی او توجه می شود ولی در ارزیابی ها هم چنان هوش مورد توجه است.

افراد دارای هوش مرزی یا گروه دیر آموز اصطلاحی است که قبلا برای توصیف افرادی با بهره هوشی (IQ) در محدوده ۷۰ الی ۸۰ به کار می‌رفت. یعنی افرادی که بهره هوشی پایینی دارند اما به سختی می توان آنها را کم توان ذهنی نامید. در DSM-5، دیر آموزی به صورت یک طبقه تشخیصی جداگانه وجود ندارد. بلکه از این اصطلاح به عنوان حالتی استفاده می شود که ممکن است کانون توجه بالینی باشد اما ملاک های خاصی برای آن ارائه نشده است.

کودک اوتیسمی در کنار والدین

کم توانی ذهنی خفیف

کم توانی ذهنی خفیف تقریبا ۸۵ درصد موارد کم توانی ذهنی را تشکیل میدهد.

افراد دارای کم توانی ذهنی خفیف در کودکی و سنین پیش از دبستان می توانند مهارت های اجتماعی و برقراری ارتباط را فرا بگیرند و در زمینه رشد حسی حرکتی حداقل کم توانی را دارند. به طور کلی کم توانی ذهنی خفیف تا بعد از کلاس اول یا دوم که نیازهای تحصیلی افزایش می‌یابد، شناسایی نمی شود.

این افراد در سنین مدرسه و نوجوانی اغلب تا کلاس ششم پیش می‌روند. در این بازه زمانی می توان با آموزش، این افراد را به سمت سازگاری اجتماعی هدایت کرد.

در بزرگسالی می توانند مهارت های اجتماعی و حرفه ای را که برای حداقل خودکفایی ضروری است یاد بگیرند. بسیاری از بزرگسالانی که به کم توانی ذهنی خفیف دچار هستند، تحت حمایت مناسب می‌توانند زندگی مستقلی داشته باشند و خانواده خود را اداره کنند. اما ممکن است تحت استرس های غیر عادی اجتماعی و اقتصادی احتیاج به کمک و راهنمایی پیدا کنند.

IQ برای کم توانی ذهنی با این سطح از کارکرد انطباقی، معمولا در محدوده ۵۰ تا ۷۰ است و علت اختصاصی آن اغلب پیدا نمی شود.

وسواس در کودکان

کم توانی ذهنی متوسط

این سطح از کم توانی ذهنی، حدود ۱۰ درصد موارد کم توانی ذهنی را تشکیل می‌دهد.

اکثر افراد دچار کم توانی ذهنی متوسط در کودکی و پیش از دبستان، زبان را در حدی متوسط می آموزند و می‌توانند در اوایل کودکی به میزان کافی با سایرین ارتباط برقرار کنند. در این کودکان در رشد حسی حرکتی تاخیر و کم توانی بیشتری مشاهده می شود و نیاز به سرپرستی و مراقبت در حدی متوسط دارند.

در سنین مدرسه و نوجوانی، این افراد از لحاظ تحصیلی دچار مشکل می شوند و اغلب نمی توانند بیش از کلاس دوم یا سوم پیش بروند. طی دوران نوجوانی مشکلات جامعه پذیری اغلب سبب انزوای این افراد می‌شود. به عبارتی، چون یادگرفتن عرف ها و ارزش های جامعه توسط این افراد مشکل است، جامعه نمی تواند به سادگی این افراد را برای بر عهده گرفتن نقش ها و مسئولیت ها آماده کند و در اینجا فراهم کردن حمایت و آموزش های اجتماعی و شغلی مفید خواهد بود.

افراد این دسته در دوران بزرگسالی، ممکن است بتوانند تحت نظارت مناسب به کارهای نیمه ماهر بپردازند و خرج خود را در آورند اما حتی تحت استرس اجتماعی و اقتصادی خفیف هم نیاز به راهنمایی و سرپرستی دارند.

IQ برای کم توانی ذهنی با این سطح از کارکرد انطباقی معمولا بین ۳۵ تا ۵۰ است.

سندرم شیرخوار شل چیست؟

کم توانی ذهنی شدید

افراد کم توان ذهنی شدید حدود ۴ درصد افراد دارای کم توانی ذهنی را شامل می‌شوند.

این افراد در کودکی رشد حرکتی بسیار ضعیفی دارند و از نظر گفتاری هم، حداقل تکلم را دارند ولی ممکن است مهارت های ارتباطی ساده را فراگیرند و اغلب می توانند بشمارند و کلماتی را که برای عملکرد آنها اهمیت حیاتی دارد، شناسایی کنند.

در نوجوانی اغلب می توانند در سطحی ابتدایی صحبت کرده و ارتباط برقرار کنند. در این سنین می توان عادات سالم و مسایل بهداشتی را به آنها آموزش داد اما قادر به یادگیری شغل و حرفه نیستند.

این افراد در دوران بزرگسالی ممکن است با شرایط زندگی تحت نظارت مثل خانه های گروهی بتوانند سازگاری پیدا کنند و مهارت های مراقبت از خود را بیاموزند. همچنین تحت سرپرستی و نظارت کامل می توانند به طور نسبی در امرار معاش و یک حرفه ساده کمک کنند.

IQ در افراد دارای این سطح از کارکرد انطباقی معمولا بین ۲۰ تا ۳۵ است. در این گروه احتمال یافتن علت کم توانی ذهنی بیش از انواع خفیف‌تر کم توانی ذهنی است.

ارتباط موبایل با سردرد

کم توانی ذهنی عمیق

کم توانی ذهنی عمیق حدود ۱ تا ۲ درصد موارد کم توانی ذهنی را تشکیل می‌دهد.

این افراد در کودکی تاخیر و کم توانی بسیار شدید در حیطه رشد حسی حرکتی دارند. به کودکان دچار این نوع کم توانی، می توان برخی مهارت های مراقبت از خود را آموزش داد. این کودکان تحت آموزش های مناسب، ممکن است بیاموزند که نیازهای خود را بیان کنند ولی مراقبت پرستاری و حمایت مستمر برای این کودکان ضروری است.

در نوجوانی تا حدودی رشد حرکتی کسب می کنند و ممکن است به حداقل آموزش در زمینه خودیاری و مراقبت از خود واکنش مثبت نشان دهند.

این افراد در دوران بزرگسالی تا حدودی به رشد حرکتی و کلامی بیشتری می رسند. ممکن است قدرت مراقبت از خود را به طور خیلی محدود بدست آورند ولی همچنان نیازمند پرستاری هستند.

IQ در افراد دارای این سطح کارکرد انطباقی معمولا کمتر از ۲۰ است. در اکثر افرادی که دچار کم توانی ذهنی عمیق هستند، علت کم توانی قابل شناسایی است.

 

اختلال تکلم در کودکان

کم توانی ذهنی نامعین

سیستم جدید طبقه بندی اختلالات روانپزشکی، کم توانی ذهنی نامعین را برای افراد بالای ۵ ساله به کار برده است که قویا مشکوک به کم توانی ذهنی هستند اما ارزیابی آنها دشوار است.

افراد دارای این تشخیص ممکن است نقایص جسمانی یا حسی نظیر نابینایی، ناشنوایی نیز همراه با کم توانی ذهنی داشته باشند یا همزمان دچار اختلال روانی باشند. همین امر اجرای ابزارهای ارزیابی معمول را برای تعیین کارکرد انطباقی و هوش آنها دشوار می سازد.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

 

پرورش اعتماد به نفس در کودکان

سلول درمانی در بیماری های مغز و اعصاب کودکان

سلول درمانی و بیماری های مغز و اعصاب

سلول درمانی امیدهای تازه ای را در جهت ترمیم بافت های آسیب دیده فراهم کرده است . امروز، دانشمندان در سراسر جهان با انجام تحقیقات سلولی و کارآزمایی های بالینی در زمینه سلول درمانی، با افزایش درک از بدن انسان و یافتن راهکارهای موثر و کارآمد جهت درمان بیماری های جدید کمک شایانی به مردم جهان می کنند.

سلول درمانی چیست؟

یکی از پیشرفت های موثر در علم پزشکی بهره گیری از سلول بنیادی در درمان بیماران به خصوص بیماران صعب العلاج است.امروزه سلول درمانی به عنوان یکی از شایع ترین درمان های نوید دهنده برای بیماران دارای ضعف عصبی عضلانی توسط برخی از پزشکان فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان و بیماری های نورورماسکولار مطرح است. سلول های بنیادی با ویژگی های خاصی شناخته می شوند که ابتدایی ترین آن توان تکثیر خود به صورت تمایز نیافته به میزان بالا و ویژگی دوم توان تمایز به سول های رده های مختلف است. سلول های بنیادی وظیفه تکامل و حفظ بافت ها و اندام های مختلف را برعهده دارند.

تصمیم گیری در کودکان

انواع سلول های بنیادی

سلول های بنیادی براساس توان تمایزی به چند شاخه تقسیم می شوند:

pluripotent مانند سلول های بنیادی جنینی(ESC ) و پرتوان آلقایی (iPS) که توان تمایز به همه رده های سلولی را دارند.

multipotent که توان تمایز به سلول های همان رده و unipotent که فقط به یک سلول تمایز می یابند.

سلول های بنیادی از نظر استحصال هم معمولا به دونوع جنینی و بالغین تقسیم می شوند. استفاده از سلول های بنیادی برای درمان بیماری های مختلف از قبیل سکته مغزی، ALS ،آسیب نخاعی ، MS ، پارکینسون ، آلزایمر و سکته قلبی استفاده شده است و در موارد هم منجر به صدور مجوز درمان شده است. البته نقش درمانی سلول های بنیادی فقط از طریق تمایز مستقیم سلول به بافت هدف ایجاد نمی شود و فاکتور های رشد و ضد التهابی آزاد شده از آنها نقش بسزایی در حفظ سلول ها بخصوص نورون ها دارد.

چه نوع از سلول درمانی در بیماری مغز و اعصاب کودکان اثر بهتر و عارضه کمتری دارد؟

سلول های بنیادی مزانشیمی MSC سلول های غیر هماتوپوییتیک، چند توان ، تمایز نیافته و از نظر ظاهری شبیه فیبروبالست هستند که تقریبا درهمه بافت های بدن وجود دارند و توانایی تمایز به سلول های رده مزانشیمی و غیر مزانشیمی از قبیل میوبالست را دارند. سلول های بنیادی مزانشیمی به طور گسترده ای در تمام بافت های بدن پراکنده هستند و می توانند در تداوم سلامت و عمکرد بافت ها و ترمیم آنها دخیل باشند. همچنین در واکنش های هموستاز و پاسخ های ایمنی سهیم هستند. سلول های بنیادی مزانشیمی دارای تفاوت های زیادی با بقیه سلول های بنیادی بالغین هستند به این صورت که آنها نه تنها قادرند به سلول های رده مزانشیمی تمایز پیدا کنند بلکه می توانند به سلول های تمایز یافته از بقیه رده های جنینی مانند مغز استخوان، عضله، کبد، ریه و پوست نیز تمایز یابند.

کشف-استعداد-کودک

کاربرد سلول های MSC

گزارشات مختلف تولید سلول های میوبالست را از منشا سلول های MSC را نشان داده اند که به خاطر کاربردهای کلینیکی ارزشمند آن مورد توجه ویژه قرارگرفته است. سلول های MSC قابلیت تمایز به سلول های اپیتلیالی و سلول های متعلق به رده های نورواکتودرم را دارند و در ضمن آنها می توانند به محل آسیب ، التهاب و تومور مهاجرت کنند. این خصوصیات سلول های MSCs را به کاندیدی ارزشمند در پزشگی بازسازی تبدیل کرده اند. همچنین مطالعات مختلف نشان داده اند که فاکتورهای رشد مترشحه از سلول های MSC می توانند در بقای سلولها، رشد و تمایز آنها نقش بسیار مهمی ایفا کند که یکی دیگر از مزایای استفاده از این سلولها در سلول درمانی است.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

افت تحصیلی کودکان

افت تحصیلی چیست و شایع ترین علل آن چیست ؟

دلایل اُفت تحصیلی دانش آموزان

هیچ‌ کس را در این دنیا نمی شناسید که از شکست خوردن و اُفت کردن توانایی های خودش خوشحال شود . داشتن این احساس برای دانش آموزی که هرچقدر تلاش می کند ولی شکست با شکست روبرو می شود ، حس بازنده بودن ، حس برنده نشدن ، همه و همه چیزهایی هستند که هر کودکی از آنها تنفر دارد ؛ هرچند این تنفر باعث نمی شود که داشتن حس شکست از زندگی آدم‌ها خارج شود .

افت تحصیلی کودکان

شکست برای کودک

می‌تواند دسته بندی های مختلفی داشته باشد ، ولی در اینجا به‌طور خصوصی می
خواهیم در مورد دانش‌آموزانی صحبت کنیم که نمی‌توانند از تمام توانایی های خودش در
زمینه تحصیل استفاده کند ، در درس و تحصیل آن‌طور که باید و شاید موفق شود .البته باید

بدانیم که در بیشتر موارد تجربه تلخیِ شکست‌ها برای کودک خیلی هم فاجعه و ناراحت
کننده نیست بلکه تنها بخشی از روند زندگی دوران تحصیل او خواهد بود . بعضی مواقع مشکلاتی
برای خانواده یا فرزندان پیش می‌آید که نسبت به مسائل تحصیلی فرزندان اولویت بیشتری
دارد . مثلا امکان دارد برای خانواده‌ خود یا اطرافیان شرایطی خاصی بوجود بیاید و دانش
آموز نتواند مانند گذشته تمرکزش را بر روی درس بگذارد . اما با توجه به عمومیت
داشتن این مشکل در بیشتر افراد ، قرار نیست به استثنائات بها بدهیم ، بلکه هدف ما دانش
آموزانی هستند که با وجود اینکه تمام شرایط برای درس خواندن را دارند ، از تمام توانایی
خودشان استفاده نمی کنند که در اینجا به آن افت تحصیلی ، یا رکود تحصیلی می گویند .
لازم به ذکر است کلیه دانش آموزان چه با ضریب هوشی بالا و پایین ، در بخشی از
دوران تحصیلی خود با افت تحصیلی روبرو شده اند . سؤالی که پاسخ آن برای ما بسیار
اهمیت دارد این است که چرا در بعضی مواقع دانش آموزان شکست و افت تحصیلی را تجربه
می کنند . طبیعتا علل و عوامل بسیار مختلفی در راستای موفق نشدن دانش آموزان در
دوران تحصیلی وجود دارد که در این متن به چهار عامل اصلی آن خواهیم پرداخت .

افت تحصیلی کودکان

دلیل اول ، نداشتن مهارت مطالعه

با توجه
به آمار و مشاهدات میدانی ، دریافت شد که لازم است بیشتر دانش آموزان روشهای صحیح
مطالعه را به صورت دقیق و علمی آموزش ببینند . اگر بخواهیم واضح و صریح صحبت کنیم ،
باید گفت که دانش آموزان به یاد گرفتن روش‌های مطالعه بیشتر نیاز ندارند ، بلکه نیاز
دارند روش‌های مطالعه‌ ای که خودشان یادگرفته اند را ساده‌‌ تر کنند . اکثر افرادی
که افت تحصیلی دارند ، برای موفقیت و شکست افت تحصیلی مهارت و تخصص کافی را دارند ،
فقط اینکه نمی‌دانند چطور از مهارت‌هایشان بهره مند شوند.

بنابراین

سعی کنید روش مطالعه‌ی سازگار با روحیه و شخصیت فرزندتان را پیدا کنید ، روشی را
که پیدا کردید به‌کار بگیرید تا اثرات بهتر و مفیدتر درس خواندن فرزندتان را
مشاهده کنید ، همین امر حرکت بسیار مفیدی جهت کاهش افت تحصیلی او خواهد شد .

دلیل دوم ، ترس

اولین دلیلی
که در بالا گفته شد به مهارت‌های دانش آموز

بستگی خواهد داشت ولی سه دلیل دیگر به انگیزه‌ی دانش
آموز بستگی دارد و اولین این دلایل ترس می باشد .

ترس در دانش آموزان به دو صورت بروز پیدا خواهد کرد :

ترس اول : بعضی‌ از دانش آموزان از شکست و افت تحصیلی می‌ترسند . چنین افرادی برای نتیجه‌ی تلاشی که کرده اند فقط دو حالت را مد نظر قرار می دهند ؛ یا اینکه همه چیز خوب پیش می‌رود و نمره‌های خوب می‌گیرند یا تصور می‌کنند امکان دارد نتیجه‌ی رضایت‌بخشی از تلاشهایشان حاصل نشود . بنابراین بیشتر دانش آموزانی که ترس از شکست و افت تحصیلی دارند ، راه ساده‌ و راحت تر را انتخاب می‌کنند یعنی با پاک کردن صورت مسئله تلاش می‌کنند با این واقعیت تلخ و که ممکن است به‌ اندازه‌ای که تصور می‌کردند باهوش نباشند ، مواجه نشوند .

افت تحصیلی کودکان

ولی حقیقت
این است که هر دانش آموزی امکان دارد بعضی مواقع شکست را تجربه کند و این به معنای
آن نیست که فرزند شما باهوش نیست ، بلکه یعنی اینکه فرزند شما هم یک انسان است ،
حق دارد شکست بخورد ، افت تحصیلی داشته باشد ، تلخی را تجربه کند  و سپس به راه خود ادامه دهد .

ترس دوم :
دیده شده که
بعضی‌ از دانش آموزها حتی از موفق شدن هم
می‌ترسند . این افراد تصور می‌کنند با موفقیتی که به دست می آورند در کانون توجه دیگران
قرار می‌گیرند . بنابراین تمایل دارند که بیشتر مواقع نقش اصلی نباشند و در سایه و
پشت پرده کارهایشان را پیش ببرند . طرز تفکر این دانش آموزان به این گونه است که ،
موفق بودن و درخشیدن ترسناک‌تر از این است که همیشه در شرایط متوسط قرار بگیرند .

دلیل سوم ، تنبلی

سومین دلیل
در سبب شناسی افت تحصیلی دانش آموزان ، تنبلی است . همه دانش آموزان تنبل از صمیم
قلب تمایل دارند که به فردی موفق در مدرسه باشند . آنها تلاش می کنند تا توجه
دیگران را جلب کنند و متفاوت باشند اما مشکل اصلی اینجاست که احساس می‌کنند مسیر
رسیدن به موفقیت بسیار سخت و دشوار است و به استراحت و تفریح بیشتری نیاز دارند .
انجام تمام و کمال تکالیف و کارهای مدرسه برای آنها بسیار طاقت فرسا است ، که از
علل اصلی در افت تحصیلی آنها همین تنبی و کرختی می باشد .

تصمیم گیری در کودکان

لازم به
ذکر است که بدانیم نمی‌توانیم به‌راحتی در مورد دانش آموزی قضاوت کنیم و بگوییم آیا
تنبل است یا خیر . زیرا برخی از آنها بنا به دلایل مختلف خیلی زود خسته می‌شوند ،
توانایی جسمانی و ذهنی کمتری دارند ولی نمی‌توان به آنها برچسب تنبل بزنیم .

دانش
آموزان تنبل در غالب مواقع این احساس را دارند که آنقدر سرشان شلوغ است که برای
درس خواندن و انجام تکالیف وقت کافی ندارند ، اما وقتی بررسی می کنیم میبینیم به
دلیل اهمال کاری هایی که دارند ، زمان را به راحتی از دست می دهند ، اولویت بندی
زمانی ندارند ، و اولین مشکلی که برای آنها ایجاد می گردد افت تحصیلی می باشد .

دلیل چهارم ، بی انگیزگی

بی‌انگیزه
و بدون هدف بودن یکی دیگر از مهمترین دلایل افت تحصیلی در دانش آموزان است . بی‌انگیزه
بودن خیلی بدتر از نداشتن مهارت‌ مطالعه صحیح است زیرا اگر توانایی مطالعه صحیح و
اصولی را نداشته باشید خیلی راحت می توانید آن را آموزش ببینید ، ولی نداشتن
انگیزه و هدف در دوران تحصیلی را به راحتی نمی توان کسب کرد . زمانی که فرزند شما
افت تحصیلی شدید ناشی از بی انگیزگی پیدا کرد ، می بایست قبل از هرچیزی با مراجعه
به پزشک متخصص مغز و اعصاب کودکان و روان شناس بالینی مشورت کرده و به برطرف کردن
مشکلات به صورت ریشه ای بپردازید .

افت تحصیلی کودکان

بی‌انگیزه
بود حتی از ترس از شکست یا موفقیت هم آسیب بیشتری به دانش آموز خواهد زد . اگر دانش
آموزش دارید که از شکست می‌ترسد، باید بدانید که شکست و تجربه الخ کامی برای او
لزوما بد نیست . اما اگر دانش آموزی دارید که از تجربه کردن موفقیت می‌ترسد ، باید
به او بگویید که شجاع‌تر باشد ، و این را بداند که استفاده نکردن از ظرفیت درونی‌
و ذاتی اش بسیار خطرناک تر از آن است که در کانون توجه دیگران قرار بگیرد .

جمع بندی ارائه راهکار برای کاهش افت تحصیلی دانش آموزان

برای بهبود عملکرد و پیشگیری از افت تحصیلی دانش آموزان لازم است راه حل های اساسی و کاربردی به صورت جدی متناسب با شرایط او در نظر گرفته شود . مشکل هر دانش آموز منحصر به خود همان دانش آموز است ، باید دقیق و واضح مشخص گردد که این مشکل از کجا شروع شده ریشه اصلی آن کجاست ، میزان سیر و گسترش آن به چه صورت است. اطلاعات دقیق و لازم برای هر فرد توسط متخصص مغز و اعصاب کودکان یا روان شناس بالینی جمع آوری شده و براساس ویژگی های شخصی دانش آموز ، مسیر درمانی و ارائه تکنیکهای درمانی صورت خواهد گرفت . یکی از مهمترین شرایطی که لازم است برای کودک در نظر گرفته شود ، آرام نگه داشتن فضای خانه ، ارتباط همدلانه اعضاء با یکدیگر که ناشی از درک متقابل بین والدین و فرزندان می تواند در پیشگیری و بهبود وضعیت تحصیلی فرزندان موثر باشد .

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

تفاوت تشنج و صرع

تفاوت تشنج و صرع

فرق بین تشنج و صرع چیست؟

تشنج وقتی اتفاق می افتد که تخلیه شدید الکتریکی در نورون ها اتفاق بیافتد . این تخلیه الکتریکی به دو دلیل اتفاق می افتد . یا علت مشخص است که تشنج نام دارد و یا علت نامشخص است و تخلیه الکتریکی نورون ها تکرار شونده که  به زبان ساده غش و به زبان علمی صرع نام گرفته است .که در هر صورت وظیفه تشخیص و درمان با پزشک فوق متخصص مغز و اعصاب کودکان است ووظیفه والدین پیگیری فرایند درمان .

چرا که عدم درمان و پیگیری فرایند آن لطمات جبران ناپذیری به سلامت مغز و روان دلبندانمان وارد می کند .در اکثر اوقات ااین آسیب  ها در طول عمر بیماران ماندگار شده و همیشه و همه جا با او خواهد بود.

اقدامات اولیه هنگام تشنج

علایم  و نشانه های تشنج و صرع

۱-تشنج ممکن است یک بار اتفاق بیافتد اما به تشنج های مکرر صرع گفته می شود.

۲-تشنج  و صرع قبل از بروز عموما با علاِئم هشداردهنده همراه است ا.مانند احساس سرگیجه ، سیاهی رفتن چشمان ، احساس ضعف ، و…

۳- از کار افتادن یک حس یامجموعا چند حس به طور همزمان . ممکن است بعد از حمله حس بویایی برای لحظاتی از بین برود و یا صداهای بلند را هم نشنود. که در هر دو مشترک است .

۴- شل شدن و عدم کنترل عضلات در هر دو مشترک است .

۵- افتادن ناگهانی بر روی زمین و بال بال زدن

۶ – خیره شدن و نگاه کردن

۷ – بیهوش شدن که در همه این  موارد مشترکند.

۸- و یکی دیگر از علائم و نشانه ها این است که بعد از تشنج فرد ب هیاد نمی آورد که دچار تشنج شده است.

بیماری های پاییزی

علل تشنج

۱-. خواب ناکافی

۲- استفاده زیاد و بدون برنامه از تلوزیون و گوشی و…

۳– همانطور که گفته شد وجود زمینه ژنتیک صرع عامل اصلی تشنج است.

۴- -تب بالا

۵– کاهش ناگهانی قند خون

۶– آسیب های مغزی مانند تصادف ، ضربه به سر و..

۷-بیماری های مادرزادی

۸-تومورهای مغزی

۹-عفونت های انگلی – کرم نواری ، توکسوپلاسموز

۱۰-تشنج حین بارداری

۱۱-صرع کاذب

۱۲-مصرف ناکافی و یا خود سرانه داروها

تشنج در کودک

آیا تشنج درکودکان درمان می‌شود؟

برای درمان تشنج‌های علت‌دار باید ابتدا علت تشنج را پیدا کرد و با توجه به نوع تشنج و علت پدیدآورنده آن از داروهایی که توسط دکترفوق تخصص مغز و اعصاب کودکان  تجویز می‌شود استفاده کرد. اما اگر تشنج از نوع ناشناخته باشد، باید ابتدا در یک یا چند مرحله از مغز کودک تصویربرداری انجام داد. پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب با مشاهده ام‌آر‌آی بیمار و با شنیدن شرح حال او و سابقه خانوادگی‌اش و پس از گذراندن اقدامات تشخیصی و تکمیل پرونده بیمار دست به تجویز دارو می‌زند.

آیا احتمال بازگشت تشنج‌ها بعد از درمان وجود دارد؟

بله

تفاوت تشنج و صرع

زمانی که بیمار مدت ۲ سال را بدون هیچ گونه تشنجی سپری کند می‌توان شروع به کاهش داروهای مصرفی او کرد. حداقل طول دوره درمان بیماری صرع بین دو تا ۵ سال است و بعد از گذشت این زمان و درصورتی که نوار مغزی بیمار در حالت طبیعی باشد می‌توان از درمان بیمار مطمئن شد.

و نکته آخر اینکه تمام بیماریها به خودی خود در ابتدا نمی توانند خطرناک باشند . اما در طولانی مدت زندگی بیماران را تحت تاثیر قرار میدهند . مهمترین اصل در درمان بهتر و موثر تر ، مراجعه به پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب در اولین زمان ، بروز بیماری است.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغزو اعصاب کودکان و فلوشیپ نوروماسکولار از ژاپن 

کلینیک مغز و اعصاب دکتر محمدکاظم بخشنده 

 

بیش فعالی در کودکان

مشاغل مناسب افراد بیش فعال

 مشاغل مناسب افراد بیش فعال

افراد مبتلا به بیش فعالی نیز مانند سایر انسان  علایق و سلیقه های خاصی دارند و نمی توان مشاغل خاصی را برای آنها مناسب دانست این افراد بدلیل بی حصوله گی و علایقه زیاد به خطر کردن و ریسک کردن تکانشگری و مکلات فردی بین همکاران تمایل زیادی به تغیر شغل دارند  به هر حال این افراد باید مشاغلی را انتخاب کنند که به آن شغل علاقه زیاد دارند زیرا کار های که به آن راغب نیستند بسیار برای آنها دشوار می باشد به علاوه این افراد به نقاط قوت خود برای پیشرفت شغلی باید استفاده کنند ، این افراد باید مشاغلی را انتخاب کنند که نیاز به تحرک زیاد است زیرا که افرا بیش فعال علاقه زیادی به شغلل های کم تحرک ندارند  و این باعث خستکی و بی حوصلگی انها می شود ، بعضی از افراد بیش فعال در محیط های سازمان یافته بهتر کار می کنند و بعضی از آنهای در محیطی که داری ساختار کمتری هست بهتر نتیجه می گیرند.

علائم بیش فعالی در کودکان

افراد بیش فعال خودشان باید با کارفرمایشان صحبت کنند اما برای حس رضایت و مولد بودن باید با کارهایتان هماهنگ شوید :

راهکار های مناسب برای افراد بیش فعال برای رسیدن به اهدافشان :

بازسازی شغلی یعنی که شغلتان با توجه به علایقتان تا آنجا که ممکن است تطبیق دهید

  • پرهیز از عوامل هواس پرتی
  • کار کردن در منزل
  • کمک گرفتن از دیگران در زمینه امور دفتری
  • در خواست از سایرین برای نوشتن دستور العمل ها
  • استفاده از یک اتاق خصوصی برای حفظ تمرکز
  • مدیریت زمان
  • استفاده از یکک دفترچه یاداشت برای ثبت اطلاعات مورد نیاز
  • استفاده ایز ک شی در دست برای پر هیز از حرکت دادن آنها

توجه کنید بیش فعالی در بیشتر مواقع یک اختلال محسوب نمی شود بلکه  در بسایری از موارد یک مزیت محسوب می گردد

بیش فعالی بر عملکرد افراد تاثیر می گذارد و در بعضی از مشاغل مانند تجارت ، هنر ، نویسندگی ، سیاست مزیت محسوب می گردد

افراد بیش فعال باید شغلی را انتخاب کنند که به آن علاقه مند هستند اگر این کار برایشان دشوار است می توانید از یک مربی و یا یک مشاور کمک بگیرید

علائم بیش فعالی در کودکان

دستور العمل مهم برای اینکه افراد بیش فعال در کارهیشان موفق گردند

بیش فعالی(ADHD) در بسیاری از موارد یک مزیت محسوب می گردد افرا بزرگسال بیش فعال می تواند زندگی پر بار تر و رضایت بخش تری را داشته باشند . بیشفعالی بر عملکرد شغلی افراد تاثیر می گذارد و اثارات بر روی مشاغلی چون تجارت ، هنر ، موسیقی و ..  و مشهود می باشد

روش های متفاوت ، تصمیم گیری سریع ، خطر پذیری ، و دنبال کردن علایق صفاتی هستند موجب موفقیت افراد بیش فعال می گردد و اغاز یک فعالیت تجاری و ایده جدید در یمک فعالیت تجاری می شود و بسیاری از افراد موفق و تاجران مهم جهان دجچار این اختلال می باشند

بیش فعالی در کودکان

رابطه بیش فعالی با خلاقیت فردی

اکثر افراد فعال نسبت بسایرین برای حل مشکل و مسئله از سایرین برتری دارند این افرا بدلیل تمرکز شدید بر روی مطلب می توانند مشکلات را به روش جدیدی حل کنند استقلال و بزرگ اندیشی از صفات بارز این افراد می باشند

بعضی از صفات افراد خلاق

  1. هیجان طلبی
  2. خلق خوی دشوار
  3. بیش فعالی
  4. نقص در روابط اجتماعی
  5. هیجان طلبی
  6. دمدمی مزاج بودن

هرچند موارد بالا همپوشانی زیادی با بیش فعالی دارد و این مورد هم همیشه صدق نمی کند یعنی افرادی هستند که خبلاق هستند ولی  بیش فعال نیستند و افراد بیش فعالی هم هستند که خلاق نیستند ولی در کل به علت تکانشگری بالای افراد بیش فعال اصولاً این افراد افراد خلاق تر از افراد عادی هستند

علائم بیش فعالی در کودکان

ایا افراد بیش فعال مشکل اختلالش را به کارفرمای خود  بگوید

این تصمیم بیشتر بسته به خوده فرد می باشد با این حال گفتن این مسئله به کار فرما بو تضویح دادن اختلالش ممکن باعث شود تا کار فرما موقعیتی را برای بهره بری بهینه تری از وی بکند

رابطه بهره هوشی با بیش فعالی

تشخیص بهره هوشی برای افراد بیش فعال بسیار دشوار است زیرا که افراد بیش فعال  دارای ظریب هوشی بالا به دلیل اینکه مشکل و اختلالی در زندگیش در کودکی به وجود نمی آید به رون پزشک مراجعه نمی کند زیرا این افراد در کلاس زیاد صحبت می کنند و دائماً در حال خیال بافی می باشند و به همین دلیل تشخیص بیش فعالی برای والدین  و معلمین بسیار سخت می باشد ولی با ورود ا این افراد به دبیرستان و دانشگاه به دلیل اینکه تکالیفش سخت و دشوار تر می شود این اختلال در وی بهتر مشخص می گردد

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان و فلوشیپ نورو ماسکولار از ژاپن 

کلینیک مغز واعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

اشتیاق در کودک

روش های کشف استعداد کودک

چرا استعدادیابی کودکان در سن پایین اهمیت بالایی دارد ؟

به تعبیر ساده و روان باید گفت که واژه استعداد یابی و سنجش توانایی هاس فردی در فرهنگ لغتهای معتبر ‌به معنای  توانایی خاص و ذاتی در فرد » و « توانایی رسیدن به پیروزی و موفق بودن » بیان شده است . با توجه به اهمیت موضوع در شناسایی افرد در سنین پایین ، استعدادیابی و شناخت توانایی های افراد بسیار اهمیت بالایی پیدا کرده است .

کشف استعداد در کودکان

این واژه یعنی افرادی که در انجام کارهایی که توانایی خاصی دارند شناسایی کرده و بیشتر از قبل بر روی آنها تمرکز کنیم . در همین راستا باید اشاره کرد که پروفسور رینگر محقق در زمینه هوش و استعدادیابی می گوید : استعدادیابی یعنی اینکه عملکرد فرد در آینده را توسط سنجیدن توانایی های اجتماعی و گروهی ، توانایی های روانشناختی ، توانایی های جسمانی و … فرد در زمان حال ، پیش بینی کنیم .

توانایی و میزان استعداد هر کودکی با کودک دیگر متفاوت بوده و نمی توان با مقایسه کردن توانایی های مختلف در کودکان به این نتیجه رسید که آیا فردی بر فرد دیگری برتری دارد یا خیر ؟ بلکه مهم این است که در سنین پایین تر این استعدادها کشف شده و برای بهتر شدن و  رشد کردن آن اقدامات لازم به عمل آید .

کشف استعداد در کودکان

استعدادیابی و سنجش توانایی های کودک

راهنمایی و استعدادیابی صحیح کودکان ، طبق ابراز علاقه و ذوق و استعداد توانایی های خودشان ، و نه به صورت اجبار و زور ، بسیار مهم و با ارزش است . کودکان بسیاری بوده اندکه با نشان دادن میل و علاقه ، استعدادها و توانایی هایشان در زمینه‌هایی حتی خارق العاده و بسیار عجیب ، دوران مهمی از تاریخ را بوجود آورده اند و متاسفانه چه بسیار کودکانی که این میل و اشتیاق و ذوق و استعدادشان به تلخی رفته و کسی به آنها بهای چندانی نداده است ؛ چه برگرفته از شرایط محیطی و چه برگرفته از توجه نکردن صحیح خانواده.

والدین بسیاری بوده اند که با نادیده گرفتن استعدادهای فرزندانشان آینده آنها را به تباهی برده اند . آیا استعداد و توانایی فرزندتان در زمان حال و آینده مهم است ؟ آیا طرح و برنامه ای برای کشف استعدادهای فرزندتان دارید ؟ آیا برنامه و شناخت کافی از اصول و شرایط استعدادیابی کودکان دارید ؟ مشاوران و متخصصین روان شناسی و مشاوره با ایجاد بستری برای شناسایی این استعدادها با به کارگیری تکنیکهای تخصصی و ابزارهای روانشناختی می تواننده شما را یاری دهند .

لگوی-اسباب-بازی2

۱)استعدادیابی کودکان توسط تست هوش :

تستهای هوش در روان شناسی می توانند در استعدادیابی کودکان تاثیرگذار باشد ، به این صورت که با تعیین ضریب هوشی کودک ، می تواند به والدین نشان دهد که با این میزان ضریب هوشی و استعداد ، فرزندشان در چه زمینه هایی توانایی لازم را دارد ، مثلا استعداد ریاضی ، اقتصادی ، اجتماعی و … در فرد اگر بالا باشد ، لازم است تمرکز والدین بر روی این موضوعها بیشتر باشد ،  تاکمک بیشتری به فرزندشان در آینده داشته باشند . از جمله تستهای سنجش میزان هوش و استعداد در افراد میتوان از تست هوش وکسلر و تست هوش ریون که دسته بندی کودکان و بزرگسالان دارند نام برد .

کشف استعداد در کودکان

۲)استعدادیابی کودکان توسط تستهای شخصیت :

تستهای شخصیتی با توجه به اینکه ویژگی ها و رگه های شخصیتی افراد را به والدین نشان می دهند ، می تواند نشان دهنده خصوصیات فردی کودک باشد ، مثلا استعدادیابی توسط تست شخصیت به پدر و مادرها می گوید فرزندشان که درون گرا و منزوی است ، نتیجه تست می گوید میل به گوشه گیری در کودک بسیار دیده می شود که همین نشانه های گرایش به افسردگی دوران کودکی می باشد ، یا به طور مثال کودکی که به فعالیتهای خشن و بی پروا علاقه مند است در صورتی که این هیجانات توسط متخصصین و والدین مدیریت نشود احتمال اختلال شخصیت مرزی را در فرد بسیار بالا خواهد برد.

با توجه به این تفاسیر و بررسی ها لازم است شغل و فعالیتهایی که متناسب با روحیات فرد می باشد انتخاب شوند ، زیرا اگر شغلی متناسب با روحیه و خلقیات فرد نباشد می تواند فرسودگی و دل زدگی از شغل را بوجود بیاورد ، مثل یک فرد برونگرای افراطی که بنا بر انتخابی اشتباه نامتناسب با ویژگی های خود می بایست در بخش بایگانی شرکت که قسمتی کم رفت و آمد و بی هیجان در ادارات می باشد بگذراند . حال تصور کنید که این فرد اگر پیش از انتخاب شغل خود با مشورت متخصصین دست به انتخاب شغل خود می زد ، به نظرتان مشکلات اکنون خود در زندگی را مشاهده می کرد ؟

کشف-استعداد-کودک

۳)استعدادیابی کودکان توسط تستها و ارزیابی های ژنتیک و توارث :

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که شنیده باشید که فرزندم به صورت ارثی مستعد و باهوش است یا اصطلاحا می گویند حلالزاده به داییش می رود و چون دایی باهوشی دارد او نیز باهوش خواهد شد ، باید گفت که بله درست است ، استعداد و زمینه های هوشی به میزان قابل توجهی به ارث و ژنتیک مرتبط است ، لازم به ذکر است که برای اطمینان از ارثی بودن استعدادهای ذاتی فرزندتان نیز می توان از تستها و ارزیابی های علمی بهره مند شوید تا میزان اطمینان خود به داشتن استعداد فرزندتان ثابت شود.

حال فرض می کنیم که فرزندتان استعداد ارثی و پیشرفت را دارد ولی والدین از دوران کودکی به دنبال کشف آنها نبوده اند و این خصوصیات در کودک نهفته مانده است ، همین امر میزان اهمیت و ضرورت انجام تستها و غربالگری های هوش و استعداد را در جامعه دوچندان خواهد کرد تا خانواده ها با آگاهی به دنبال کشف استعدادهای فرزندان خود هرچه سریعتر باشند تا برای رشد و گسترش آن در آینده برنامه ریزی کنند .

خلاقیت در کودکان

۴)جمع بندی و نتیجه گیری

یکی از مهمترین روشهای استعدادیابی ، سنجش هوش توسط تست و ابزارهای سنجشی می باشد ، با انجام تستهای هوش ، شخصیت و … ، ویژگی های شخصیتی و خصوصیات خلق و خویی در فرزندان نمایان می گردد ، که مثلا با انجام این دسته از تست ها می توان پیش بینی کرد که میزان استعداد تحصیلی کودک در آینده به چه شکلی خواهد بود ، یا مثلا با انجام تستهای شخصیتی می توان پیش بینی کرد که آیا این فرد در بزرگسالی به چه دسته از مشاغل گرایش بیشتری داردیا این فرد در بزرگسالی احتمالا مستعد کدامیک از اختلالات روانی خواهد بود . هدف این تست و ارزیابی ها ، پیش بینی کردن میزان استعداد تحصیلی ، شغلی ، رفتارهای اجتماعی و … در افراد است که بهتر است در دوران کودکی صورت بگیرد .

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده