هیدروسفالی

هیدروسفالی چیست؟

هیدروسفالی چیست؟

هیدروسفالی به معنی وجود آب در سر است. قسمت اعظم مایع مغزی نخاعی تولید شده و باقی مانده آن از فضای خارج سلولی تراوش می‌گردد. هیدروسفالی را به عنوان عدم تطابق بین تولید و جذب مایع مغزی نخاعی تعریف می‌کنند که موجب تجمع مایع در داخل بطن‌ها و افزایش فشار داخل جمجمه می‌گردد. هیدروسفالی معمولا در اثر صدمه مغزی یا آتروفی مغزی ایجاد می‌گردد. هیدروسفالی به دو دسته ارتباطی و انسدادی تقسیم‌بندی می‌شود. در نوع انسدادی، د. مسیر سیستم بطنی انسداد وجود دارد. در نوع ارتباطی، اتساع هر چهار بطن وجود دارد که اکثرا اختلالی در جذب مایع مغزی نخاعی باعث آن می‌شود. هیدروسفالی می‌تواند مادرزادی باشد که از زمان تولد وجود دارد. اگر در طی زمان یعنی پس از تولد ایجاد شود نوع اکتسابی می‌باشد.

علت ایجاد هیدروسفالی در کودکان

هیدروسفالی در اکثر مواقع به علل مادرزادی رخ می‌دهد. علل غیرمادرزادی شامل خونریزی داخل بطنی، تومور و عفونت‌های مغزی است. خونریزی داخل بطنی اکثرا به دنبال تولد نارس و گاهی به دنبال اختلالات انعقادی خون، اختلالات الکترولیتی وحتی هیپوکسی رخ می‌دهد. خونریزی داخل بطنی به هر علت، به‌خصوص در موارد شدید، می‌تواند باعث بروز هیدروسفالی شود.

هیدروسفالی

علائم بیماری

در نوزادان، هیدروسفالی با افزایش غیرعادی دور سر، برجسته شدن ملاج، باز بودن غیرعادی درزهای جمجمه‌ای و خوب شیر نخوردن دیده می‌شود. در برخی مواقع هیدروسفالی در سونوگرافی های دوران بارداری تشخیص داده می‌شود. در دوران شیرخوارگی علاوه بر علائمی مذکور تاخیر تکاملی، یافته شایعی است. استفراغ و خوب نخوردن غذا هم به‌طور شایع رخ می‌دهد. در کودکان بزرگتر، هیدروسفالی با سردرد، تاری دید، استفراغ و به ندرت تشنج و اختلال هوشیاری خود را نمایان می‌کند.

هیدروسفالی

روش تشخیص بیماری

بنا بر نظر پزشکان فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان، در کودک دچار علائم بارز هیدروسفالی فشار مغزی بالا، تصویربرداری مغز برای تشخیص الزامی است. در شیرخواران با ملاج باز امکان سونوگرافی وجود دارد و همچنین سی تی اسکن و یا ام آر آی مغز قابل انجام است. انتخاب نوع وسیله تشخیصی بر مبنای این است که چه میزان دقت تشخیصی مورد نیاز است، امکانات در دسترس چگونه است و وضعیت عمومی کودک اجازه انجام چه اقدام تشخیصی را خواهد داد. برحسب انتخاب نوع وسیله تشخیصی، اطلاعات به‌دست آمده متفاوت است که می‌تواند شدت، نوع هیدروسفالی، وسعت درگیری سیستم بطنی، علت هیدروسفالی و ناهنجاری‌های همراه مغزی را نشان دهد.

هیدروسفالی

درمان بیماری

درمان دارویی به صورت موقت می‌تواند کمک کند. در برخی موارد که علت هیدروسفالی قابل درمان باشد، با انجام درمان علت بیماری، درمان هیدروسفالی نیز انجام می‌شود.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

هیدروسفالی

میکروسفالی وماکروسفالی چیست؟

اختلالات استخوانی شدن جمجمه مادرزادی جمجمه

اختلالات مادرزادی جمجمه می تواند به علت اختلالات اولیه استخوان و یا ناهنجاری های سیستم عصبی مرکزی همراه بیماری های سیستمیک باشد. بسیاری از بیماری های استخوانی که استخوان های جمجمه را درگیر می کنند، همراه اختلالات اسکلتی هستد. اختلالات استخوانی شدن جمجمه شامل ماکروسفالی و میکروسفالی می باشد.

میکروسفالی و ماکروسفالی

میکروسفالی

میکروسفالی با اندازه گیری دور سر که از ناحیه پیشانی تا برجستگی اکسی پیتال گرفته می شود مشخص می گردد که پایین تر از دو یا بیشتر انحراف معیار برای سن، جنس و نژاد مشخص می شود. این تعریف جای بحث دارد. چون ۱/۹ درصد کودکان سالم در زمان سن مدرسه اندازه دور سر پایین تر از دو انحراف معیار از منحنی دارند. یعضی از خانواده ها با هوش طبیعی میکروسفالی با قد کوتاه به صورت انتقال غالب یا مغلوب دارند. معمولا پزشکان فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان در بررسی های علل میکروسفالی علل ژنتیک، ساختمانی و سایر علل را مندنظر دارند.

میکروسفالی و ماکروسفالی

ماکروسفالی

ماکروسفالی به مواردی اطلاق می شود که اندازه دور سر بیش از دو انحراف معیار استاندارد متوسط برای سن، جنس، نژاد و سن دوره بارداری باشد. این یک بیماری نیست بلکه یک علامت با علل متفاوت بر حسب سن می باشد. اندازه دور سر بایستی به هیدروسفالی، بیماری های ذخیره ای، سندروم های نوروکوتانه، اختلالات مادرزادی سرشتی و در مواردی ماکروسفالی خانوادگی توجه نمود.

میکروسفالی و ماکروسفالی

بیمار و خانواده وی بایستی از نظر آنژیوما، لکه های شیرقهوه ای و ندول های زیرجلدی معاینه شوند. همچنین دور سر در هر دو والد اندازه گیری شود. در مواردی که هیدروسفالی متوقف شده و والدین دور سر بزرگ دارند بایستی تحت نظر گرفته شوند. در مواجه با ماکروسفالی بایستی به علل، هیدروسفالی، ضایعات فضاگیر داخل جمجمه ای، عفونت های داخل رحمی و سایر علل از جمله نوع خانوادگی که یک حالت طبیعی است توجه شود.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان 

کلینیک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده 

داروی بیش فعالی

داروی بیش فعالی، آتوموکستین هیدروکلراید

اشکال و دسته دارویی

آتوموکستین هیدروکلراید با نام تجاری استراترا، برای درمان بیش فعالی در کودکان و بزرگسالان تجویز می‌شود که نوع ایرانی آن اخیرا با نام های تجاری استراموکس، استراکسین، استراتین در بازار موجود است. این دارو به صورت کپسول ۱۰، ۱۸، ۲۵، ۴۰ و ۶۰ میلی گرم عرضه می گردد.
مصرف این دارو بیشتر برای سنین بالای شش سال توصیه شده و از طریق دهان جذب می گردد.

داروی بیش فعالی

مقدار و نحوه مصرف

در کودکان دارای بیش فعالی با وزن کمتر از ۷۰ کیلوگرم دوز اولیه دارو توسط پزشک فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان، ۰/۵ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن در روز تجویز می شود که بعد از حداقل سه روز تا ۱/۲ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم قابل افزایش می باشد. دوز این دارومی تواند به صورت یک بار در روز، صبح یا به صورت دوزهای منقسم تجویزشود.
در بزرگسالان و نوجوانان دارای بیش فعالی با وزن بیشتر از ۷۰ کیلوگرم، دوز اولیه ۴۰ میلی گرم در روز است که بعد از حداقل سه روز قابل افزایش تا ۸۰ میلی گرم در روز می باشد و می تواند به صورت یک جا هنگام صبح یا به صورت دوره های منقسم تجویز شود. حداکثر دوز توصیه شده ۱۰۰ میلی گرم است که طی حداکثر دو تا چهار هفته قابل تجویز می باشد.
در بیماران دچار نارسایی کبد کاهش دوز توصیه شده این دارو ضروری است.

داروی بیش فعالی

راهنمایی های عمومی

در صورت حساسیت بیمار به دارو یا هر یک از اجزای تشکیل دهنده آن نباید مصرف شود.
در بیماران با نقص عملکرد کبد و کلیه نباید تجویز گردد.
در طول دوره درمان باید فشار خون، تحریک پذیری، میل به خودکشی افراد مورد توجه قرار گیرد.
در سابقه بیماری های عروق قلبی یا عروق مغزی، نارسایی کبدی، بیماران مبتلا به گلوکوم یا در معرض خطر گلوکوم با زاویه بسته و همچنین افراد دارای فشار خون بالا با احتیاط مصرف شود.
این دارو ممکن در بیمار باعث سرگیجه شود. بنابراین تا زمانی که عوارض دارو مشخص شود، رانندگی و کار با وسایلی که نیاز به هوشیاری کامل دارند با احتیاط صورت گیرد.
حین مصرف این دارو باید قد و وزن بیمار خصوصا در مورد کودکان، به دقت تحت نظر بوده و در صورت کندی روند رشد قد و یا کاهش وزن شدید بیمار، خصوصا در مصرف دراز مدت دارو، کاهش دوز و یا حتی قطع مصرف دارو مدنظر قرار گیرد. البته این عارضه محدود به ۹ تا ۱۲ ماه اول درمان بوده و پس از آن بسیار نادر خواهد بود.

تغذیه کناسب کودک بیش فعال

مسمومیت

در مصرف بیش از اندازه دارو، شستشوی معده، استفاده از ذغال فعال و سایر اقدامات حمایتی توصیه شده است.

تداخلات دارویی

این دارو نباید به همراه مهارکننده های مونوآمین اکسیدان مصرف شود و لازم است حداقل ۱۴ روز بین تجویز دو دارو فاصله باشد.
از مصرف همزمان این دارو با داروهایی نظیر فلوکستین، پاروکستین و کینیدین باید خودداری شود.
مصرف همزمان این دارو با سالبوتامول و میدازولام توصیه نمی شود.

بیش فعالی

عوارض جانبی

مهم ترین عوارض جانبی گزارش شده از این دارو عبارتند از سوهاضمه، یبوست، بی اشتهایی، سرگیجه، خستگی، خشکی دهان، سرفه، احتباس، ادرار یا مشکل در رفع ادرار ، کاهش میل جنسی و بثورات جلدی پوستی.

دکتر محمدکاظم بخشنده فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان

کلینک مغز و اعصاب کودکان دکتر محمدکاظم بخشنده